← Blog Bán hàng B2B

Quy trình bán hàng B2B gồm những bước nào?

Quy trình bán hàng B2B gồm những bước nào?

Một quy trình bán hàng B2B chuẩn thường gồm 5 bước: sàng lọc, tìm hiểu nhu cầu, trình bày/demo/đấu thầu, thương lượng, rồi chốt hoặc không chốt. Năm bước này được thiết kế để khớp với 3 giai đoạn mà khách hàng doanh nghiệp đi qua khi mua: biết, cân nhắc và ra quyết định.

Quy trình bán hàng sinh ra từ một người bán giỏi

Ngày xưa, các công ty bán hàng B2B chẳng có quy trình gì. Sales thích làm gì thì làm, miễn là chốt được deal. Trong đám đó có một người giỏi hơn hẳn. Các nhà quản trị ngồi quan sát và nhận ra người này luôn làm theo một thứ tự rất rõ ràng, và nhờ thứ tự đó mà kết quả vượt trội. Họ chuẩn hóa nó, bắt mọi sales khác làm theo, và gọi là “quy trình bán hàng”.

Tôi hay nghĩ về quy trình bán hàng như tấm bản đồ chỉ đường đi tốt nhất đến đích. Vấn đề là không phải công ty nào cũng hiểu đúng, và càng ít công ty vẽ ra được một tấm bản đồ dùng được.

Bắt đầu từ cách khách hàng B2B mua

Muốn vẽ bản đồ thì phải nhìn địa hình trước. Khách hàng B2B mua hàng đều đi qua 3 giai đoạn chính:

  1. Biết (Awareness): biết mình muốn gì, và biết ở đâu có thể giải quyết nhu cầu đó.
  2. Cân nhắc (Consideration): xem xét các giải pháp, sản phẩm, dịch vụ và nhà cung cấp, để chọn ra bên đáp ứng tốt nhất.
  3. Ra quyết định (Decision): thương lượng và quyết định mua.

Phía người bán phải có một quy trình tương ứng với từng giai đoạn này, để giúp người mua giải quyết vấn đề của họ ở mỗi chặng tốt hơn các phương án còn lại.

Năm bước phía người bán

Theo cách các công ty hàng đầu thế giới như SAP, Oracle, Salesforce vận hành, quy trình của người bán gồm:

  1. Sàng lọc (Qualify): dựa vào BANT (budget, authority, needs, time, tức ngân sách, quyền quyết định, nhu cầu và thời điểm) để quyết định Go hay No-Go.
  2. Tìm hiểu nhu cầu (Discovery): hỏi cho ra nhu cầu thật và đánh giá khoảng cách giữa nhu cầu đó với khả năng đáp ứng của mình. Bạn có thể đọc thêm về nghệ thuật discovery trong bán hàng B2B.
  3. Trình bày, demo, đấu thầu: có thể là một, hai hoặc cả ba, và có thể lặp đi lặp lại nhiều lần trong một deal.
  4. Thương lượng (Negotiation): các điều khoản và giá cả.
  5. Chốt hoặc không chốt (Win hoặc Lost).

Tùy biến thế nào cho đúng

Mỗi công ty có thể dựa vào khung trên để chỉnh cho hợp với mình, nhưng nên giữ vài nguyên tắc:

  • Phù hợp với đặc thù quy trình mua hàng của chính khách hàng bạn.
  • Nên có 5 bước, nhiều nhất là 7, để mỗi bước có trọng số không dưới 15%.
  • Mọi bước đều phải “bắt buộc”. Bước nào không bắt buộc thì đừng đưa vào.
  • Một deal nên đi đúng thứ tự. Nhảy cóc thì kiểu gì cũng phải quay lại bước đã bỏ qua.

Nguyên tắc cuối dễ hình dung nhất qua một ví dụ. Bỏ qua sàng lọc để lao vào demo cho nhanh, rồi mới phát hiện khách không có ngân sách. Lúc đó phải quay lại bước một, và công trình bày coi như làm không.

Quy trình mới chỉ là “What”

Đừng quên rằng quy trình chỉ trả lời câu hỏi “làm gì”, và nó mới là phần bể nổi. Hai sales cùng đi qua 5 bước vẫn có thể cho kết quả rất khác nhau, vì sự khác biệt nằm ở “How”: cách mỗi người xử lý từng bước. “How” chính là các phương pháp bán hàng, ví dụ như bán hàng bằng giá trị.

Một lưu ý về phạm vi: bài này chỉ nói đoạn từ khi lead đã được sàng lọc đủ điều kiện (SQL) cho đến khi thành cơ hội. Giai đoạn MQL, triển khai và chăm sóc sau bán nằm ngoài phần này.

Khi đã có 5 bước, việc tiếp theo là để mọi deal đứng đúng bước của nó và cả đội nhìn thấy cùng một bức tranh. Đó là chỗ một công cụ như OplaGo được dùng đến.

Thử sức với 3 câu hỏi

Chọn đáp án cho từng câu, rồi bấm Nộp bài để xem điểm.

  1. Vì sao quy trình bán hàng của người bán nên được thiết kế theo 3 giai đoạn mua hàng của khách?

  2. Khi tùy biến quy trình cho công ty mình, nguyên tắc nào sau đây đúng?

  3. Hai sales cùng làm theo một quy trình 5 bước nhưng kết quả khác nhau. Lý do chính là gì?