Không bắt buộc. Nhậu thực chất là cách để bạn và khách dành nhiều thời gian bên nhau hơn, hiểu nhau hơn và bớt khoảng cách. Nếu bạn có cách khác làm khách tin cậy, hợp gu và thấu hiểu mình thì không cần nhậu vẫn bán được. Tôi là một ví dụ.
Tôi mắc hội chứng ruột kích thích (IBS). Chỉ cần nạp chất kích thích như cà phê, rượu, bia là tôi đau đầu, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy. Tôi còn không dung nạp carbohydrate, nên mấy bữa nhậu có phô mai, sữa, đồ tây cũng đủ làm tôi đau bụng. Vì vậy cứ nghe tới nhậu là tôi sợ.
Vậy mà ba năm khởi nghiệp, việc chính của tôi lại là bán B2B. Không biết nhậu, tôi vẫn chốt được deal và dẫn OplaCRM qua những mốc mới. Dưới đây là những gì tôi rút ra, dành cho bạn nào cũng không nhậu được hoặc không thích nhậu.
Không phải khách nào cũng cần nhậu
Theo quan sát của tôi:
- Nhiều khách không thích nhậu, thậm chí thấy nhậu nhiều là vô bổ và hại sức khỏe.
- Khách nữ ít thích nhậu hơn khách nam. Nhưng khách nữ nào đã thích thì tiếp khách mệt hơn hẳn.
- Mỗi phòng ban một khác. Bán cho phòng kế toán, nhân sự thường ít phải nhậu hơn bán cho phòng sản xuất, IT.
- Deal càng lớn thì khả năng phải nhậu càng cao. Deal nhỏ kiểu SaaS (phần mềm thuê bao) thì ít phải nhậu.
- Vị trí sales không tiếp xúc trực tiếp với khách, như outsourcing hay xuất khẩu, gần như không cần nhậu.
Nhậu để làm gì?
Hiểu được mục đích thì bạn mới biết có thể thay bằng gì. Nhậu có hai tác dụng chính.
Thứ nhất, nó cho hai bên nhiều thời gian hơn để hiểu nhau. Nếu bạn tìm được cách khác để khách tin cậy, hợp gu và thấu hiểu mình, bạn không cần ngồi vào bàn nhậu. Cách làm ấy có nhiều điểm chung với việc xây niềm tin trong bán hàng.
Thứ hai, nó rút ngắn khoảng cách. Khi nhậu, hai bên thấy nhau lầy lội, xấu xí, tào lao như nhau, nên gần nhau nhanh hơn. Nếu bạn có cách khác để khoảng cách ấy ngắn lại nhanh mà đẹp hơn, cứ dùng.
Nếu phải tiếp khách
Hãy cân nhắc hẹn cà phê, ăn trưa hoặc ăn tối thay vì nhậu. Thời gian bên nhau vẫn có, bụng bạn cũng đỡ khổ.
Nếu cuối cùng vẫn phải nhậu
- Uống theo năng lực. Uống vì sức khỏe, đừng cố uống đến say, và không lái xe sau khi uống. Nếu đi ô tô, hãy dùng dịch vụ "Bạn uống tôi lái", giá khoảng gấp rưỡi taxi.
- Chân thành. Không uống được thì thôi. Cảnh ép uống cạn mới cho đặt ly xuống giờ không còn phổ biến. Cứ cụng ly nhiệt tình, nhấp môi rồi đặt xuống. Với tôi, cụng nhiệt tình là đã đạt 90% rồi, phần uống vào miệng chỉ chiếm 10% nhiệm vụ.
Vậy cuối cùng tôi có nhậu không?
Có. Tôi vẫn nhậu, chỉ là uống ít, và uống đúng loại bia mình hợp. Chuyện nhậu với tôi là một lựa chọn, không phải điều kiện để làm sales.
Nếu bạn đang chuẩn bị cho những buổi gặp khách đầu tiên, tôi có viết riêng về cách chuẩn bị cuộc họp với khách hàng B2B.
Câu hỏi thường gặp
Sales B2B có bắt buộc phải nhậu không?
Không bắt buộc. Nhậu chỉ là một cách để dành thời gian bên khách và rút ngắn khoảng cách. Nếu bạn có cách khác để khách tin cậy và hợp gu, bạn vẫn bán tốt. Mức độ cần nhậu còn tùy ngành, tùy phòng ban và quy mô deal.
Ngành hay vị trí nào ít phải nhậu nhất?
Theo quan sát của tôi, bán phần mềm thuê bao với deal nhỏ, bán cho phòng kế toán hoặc nhân sự, và các vị trí không tiếp xúc trực tiếp với khách như outsourcing, xuất khẩu thường ít phải nhậu hơn.
Không uống được rượu bia thì nên làm gì khi khách mời?
Cứ chân thành nói mình không uống được, vẫn cụng ly nhiệt tình rồi nhấp môi. Có thể đề nghị gặp ở quán cà phê hoặc bữa ăn trưa, tối. Nếu có uống thì uống theo sức mình và không lái xe sau đó.
