Để quyết định buông bỏ hay đánh tiếp một cơ hội B2B, bạn đặt cơ hội đó lên ba trục: khách hàng có đủ khả năng mua không, nhu cầu của họ đã rõ chưa, và họ tin bạn đến mức nào. Đối chiếu với 8 trường hợp bên dưới, mỗi trường hợp có một lời khuyên cụ thể: bỏ hẳn, chuyển sang chăm dài hạn, hoặc tiếp tục đánh.
Vì sao buông bỏ lại khó đến vậy
Bán hàng vốn không dễ, còn bán hàng B2B thì căng thẳng hơn nhiều vì các mối quan hệ phức tạp và chu kỳ bán (sales cycle) kéo dài cả tháng, có khi cả năm. Một khách hàng lớn, một cơ hội to, một dự án bạn đã đổ rất nhiều thời gian và công sức vào, bỏ nó đi chưa bao giờ là chuyện dễ.
Dù vậy, chấp nhận để bước tiếp là việc nên làm thường xuyên hơn bạn nghĩ. Nó giúp bạn khỏi tiếp tục lãng phí thời gian và nguồn lực, và giúp đầu óc nhẹ đi đáng kể. Tôi dùng một mô hình để việc quyết định GO hay NO GO bớt cảm tính và dễ hơn.
Ba trục để đánh giá một cơ hội
- Khả năng của khách hàng. Họ có ngân sách không (Budget) và người đang nói chuyện với bạn có quyền quyết định mua không (Authority). Trục này có hai mốc: “cũng có thể” và “chắc chắn”.
- Nhu cầu của khách hàng. Nhu cầu (Needs) đã rõ chưa, và thời điểm (Time) là khi nào. Trục này cũng có hai mốc: “có thì tốt” và “bắt buộc phải có”. Lưu ý rằng đưa một người từ “không có nhu cầu” lên được mốc “có thì tốt” cũng đã là cả một quá trình.
- Niềm tin của khách hàng dành cho bạn. Từ lúc chưa biết bạn là ai, đến lúc có chút thiện cảm, rồi tin tưởng và ủng hộ, đoạn đường này khá dài.
Mô hình dành cho lúc bạn đã bỏ nhiều thời gian và công sức, đã cố cải thiện cả ba trục mà tình hình vẫn không khả quan, người thì mệt và muốn dừng. Khi đó, xem cơ hội của bạn rơi vào trường hợp nào trong tám trường hợp sau.
Tám trường hợp và lời khuyên cho từng trường hợp
- A. Khả năng mua thấp, nhu cầu chưa rõ, khách ít thiện cảm với bạn. Bỏ. Không cần lăn tăn, cũng chẳng có gì phải tiếc.
- B. Khách thích và tin bạn, nhưng ngân sách eo hẹp và nhu cầu chưa rõ. Đừng đẩy thêm nữa. Hạ độ ưu tiên của cơ hội xuống thấp, chuyển hẳn sang chế độ nurturing (chăm sóc dài hạn) và chỉ dành thời gian, công sức vừa phải.
- C. Có ngân sách, người quyết định (CEO hoặc cấp C) muốn đầu tư, nhưng nhu cầu chưa rõ và họ quý đối thủ hơn quý bạn. Bỏ. Những deal kiểu này tốn thời gian mà khả năng thắng thì không đoán được.
- D. Nhu cầu rất rõ, nhưng ngân sách không đủ mua của bạn và họ lại thích đối thủ hơn. Bỏ luôn. Có trúng deal này cũng chẳng thơm tho gì.
- E. Nhu cầu và ngân sách đều rõ, chỉ có quan hệ của bạn với khách yếu hơn đối thủ. Đánh tiếp. Bạn chỉ nên dừng khi ngân sách hoặc sản phẩm thật sự không khớp với những gì bạn có.
- F. Khách tin bạn, khả năng chi trả chắc chắn, nhưng nhu cầu chưa rõ. Đánh tiếp, và đưa thêm những người có thể giúp khách nhìn ra vấn đề của chính họ vào cuộc. SPIN là phương pháp bán hàng dùng để xác định nỗi đau và vấn đề, rất hợp ở tình huống này. Chỉ dừng khi nỗi đau của họ không đủ lớn để đáng đầu tư.
- G. Khách thích bạn, nhu cầu rõ, nhưng ngân sách hoặc người quyết định chưa chắc chắn. Đánh tiếp. Đây là lúc bán hàng theo giá trị (Value Based Selling, VBS) phát huy tác dụng, nhất là khi bạn tiếp cận được từ trên xuống, tức là làm việc thẳng với người ra quyết định. Chỉ dừng khi chắc chắn họ không có đủ ngân sách.
- H. Khách tin bạn, có ngân sách, nhu cầu rõ. Nếu ở trường hợp này mà bạn vẫn muốn bỏ, thì vấn đề nằm ở bạn.
Nếu muốn hiểu sâu hơn về cách bán theo giá trị, bạn có thể đọc thêm bài về good sales và bad sales khi bán hàng bằng giá trị. Còn phần khai thác nhu cầu thì nằm trong nghệ thuật discovery trong bán hàng B2B.
Một lưu ý quan trọng trước khi bạn áp dụng
Đây là lời khuyên cho lúc bạn đã cố gắng hết sức, đã tuyệt vọng và muốn buông. Nó không dành cho lúc bạn vừa gặp khó. Cứ thấy khó là bỏ ngay thì đừng làm sales nữa.
Thử sức với 4 câu hỏi
Chọn đáp án cho từng câu, rồi bấm Nộp bài để xem điểm.
Mô hình trong bài đặt một cơ hội B2B lên ba trục nào?
Bài chia thành khả năng mua (ngân sách, quyền quyết định), nhu cầu (rõ chưa, khi nào cần) và niềm tin của khách với bạn. Từ ba trục này mới ra được tám trường hợp.
Khách tin bạn, chắc chắn có tiền nhưng nhu cầu chưa rõ. Bài khuyên gì?
Đây là trường hợp F. Khách đã tin và có tiền, nên bạn dùng SPIN để giúp họ thấy nỗi đau. Chỉ dừng khi nỗi đau không đủ lớn để đáng đầu tư.
Nhu cầu và ngân sách đều rõ, chỉ có quan hệ của bạn yếu hơn đối thủ. Bạn nên làm gì?
Đó là trường hợp E. Quan hệ yếu hơn vẫn cải thiện được, còn ngân sách hay sản phẩm không khớp thì mới là lý do chính đáng để dừng.
Lời khuyên GO hay NO GO trong bài dành cho lúc nào?
Tác giả nói rõ đây là cho lúc đã tuyệt vọng, không phải lúc vừa gặp khó. Cứ thấy khó là bỏ thì không làm sales được.
Bạn có muốn đọc bài tiếp theo không?