Unit 1/3 · ~13 phút · +300 điểm

Các giai đoạn quyết định mua

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Mô tả sáu giai đoạn phổ biến trong hành trình mua của khách B2B
  • Giải thích vì sao hành trình mua không đi theo đường thẳng
  • Áp dụng cách nhận biết khách đang ở giai đoạn nào để chọn việc nên làm

Người mới làm sales thường nghĩ việc mua bán diễn ra thế này: mình giới thiệu, khách thích, khách mua. Trong B2B, mọi chuyện dài và rối hơn nhiều. Một hợp đồng có thể mất vài tuần, vài tháng, có khi cả năm. Khách đi qua nhiều bước, phần lớn diễn ra trong nội bộ công ty họ, nơi bạn không có mặt. Hiểu được các bước đó, bạn sẽ biết lúc nào nên làm gì.

Mua giải pháp B2B giống một gia đình xây nhà

Trong module này, hãy hình dung khách doanh nghiệp như một gia đình đang tính chuyện xây nhà. Không ai sáng dậy là gọi thầu đến đổ móng. Đầu tiên cả nhà thấy nhà cũ chật, dột. Rồi họ bàn: sửa lại hay xây mới? Rồi họ lên danh sách: mấy phòng, bao nhiêu tiền, xong trước Tết hay sau Tết. Rồi họ đi hỏi các nhà thầu, xem nhà mẫu, nhờ người quen giới thiệu. Rồi họ kiểm tra giấy phép, bản vẽ. Và cuối cùng, cả nhà phải thống nhất, từ ông bà đến vợ chồng.

Người bán B2B giống một nhà thầu giỏi: hiểu gia đình đang ở bước nào và giúp họ đi tiếp, thay vì chỉ chăm chăm đưa báo giá.

Sáu giai đoạn của hành trình mua

Có nhiều cách chia hành trình mua. Cách chia dưới đây gồm sáu việc mà khách B2B thường phải làm, khá phổ biến và dễ áp dụng.

Giai đoạnKhách đang nghĩ gìVí dụ xây nhàNgười bán nên làm gì
1. Nhận diện vấn đề“Có điều gì đó không ổn. Có đáng để thay đổi không?”Nhà dột, con lớn cần phòng riêngGiúp khách thấy rõ vấn đề và cái giá của việc giữ nguyên
2. Khám phá giải pháp“Có những cách nào? Tự làm được không?”Sửa nhà cũ, xây mới hay chuyển điChia sẻ các hướng xử lý một cách công bằng, kể cả hướng không cần mua của bạn
3. Xác lập tiêu chí“Mình thực sự cần gì, bao nhiêu tiền, bao giờ?”Bốn phòng ngủ, dưới 2 tỷ, xong trước TếtGiúp khách xây tiêu chí đúng với vấn đề của họ
4. Lựa chọn nhà cung cấp“Ai hiểu bài toán của mình nhất? Ai làm mình yên tâm?”Xem nhà mẫu, hỏi người quen về các thầuDemo theo bài toán của khách, đưa câu chuyện khách tương tự
5. Xác minh“Có chạy được thật không, hay chỉ là lời hứa?”Kiểm tra giấy phép, bản vẽ, công trình cũ của thầuHỗ trợ kiểm tra kỹ thuật, pháp lý, dùng thử
6. Tìm sự đồng thuận“Làm sao để sếp và các phòng ban cùng đồng ý?”Thuyết phục ông bà, vợ chồng thống nhấtCung cấp tài liệu giúp người liên hệ thuyết phục nội bộ

Bài Hành trình mua B2B hay quy trình bán hàng, cái nào làm trục? phân tích kỹ hơn vì sao nên lấy hành trình này làm trục khi bán.

Hành trình mua không phải đường thẳng

Đây là điều quan trọng nhất của unit này. Bảng trên trông như sáu bước nối tiếp nhau, nhưng ngoài đời khách đi tới đi lui liên tục. Gia đình đang chọn thầu thì phát hiện mảnh đất có vấn đề giấy tờ, thế là quay lại bàn có nên xây không. Đang xác minh thì sếp mới về, đòi xem lại tiêu chí.

Thường thì nhiều việc diễn ra cùng lúc. Phòng kế toán đang xác minh, trong khi giám đốc vẫn còn băn khoăn có nên đổi không. Vì vậy, đừng hỏi “khách đang ở bước mấy”, hãy hỏi “khách đang cần làm xong việc gì để đi tiếp”.

Lưu ý

Nhiều deal không thua vào tay đối thủ, mà thua vì khách quyết định… không làm gì cả. Thường là do vấn đề chưa đủ lớn trong mắt họ, hoặc nội bộ không thống nhất được. Hai việc này bạn sẽ gặp lại ở unit sau.

Đi cùng khách hay đi trước khách?

Anh Quang ở Công ty Phân phối Vật tư Nam Long vừa nhắn Zalo cho người bán phần mềm quản lý bán hàng: “Bên anh đang tìm hiểu thôi, chưa biết có cần không.” Hãy xem hai cách phản hồi. Cách nào giúp anh Quang đi tiếp?

  • Cách A: “Dạ em gửi anh bảng giá ba gói nhé. Tháng này bên em đang giảm 15% nếu ký sớm ạ.”
  • Cách B: “Dạ anh. Anh đang thấy chỗ nào chưa ổn trong việc theo dõi đơn hàng của đội mình ạ? Em có thể chia sẻ cách vài công ty phân phối khác đang xử lý, kể cả những bên chỉ cần chỉnh lại file Excel.”

Anh Quang mới ở giai đoạn nhận diện vấn đề. Cách A nhảy thẳng tới giai đoạn chọn nhà cung cấp, nên anh dễ lùi lại hoặc im lặng. Cách B giúp anh làm rõ vấn đề và cho thấy người bán nghĩ cho anh. Nhà thầu tốt không đưa báo giá khi gia đình còn đang bàn có nên xây không.

Làm sao biết khách đang ở đâu?

Nghe kỹ những gì khách nói và hỏi. Một vài tín hiệu thường gặp:

  • “Bên anh đang thấy…”, “Dạo này hay bị…” → thường là nhận diện vấn đề.
  • “Có cách nào khác không?”, “Làm Excel được không?” → khám phá giải pháp.
  • “Bên em cần có…”, “Ngân sách tầm…” → xác lập tiêu chí.
  • “Bên em đang xem thêm hai bên nữa” → lựa chọn nhà cung cấp.
  • “Cho bên IT xem thử”, “Gửi mẫu hợp đồng” → xác minh.
  • “Để chị trình sếp”, “Phòng kế toán còn băn khoăn” → tìm sự đồng thuận.

Cách đặt câu hỏi để khám phá sâu hơn sẽ được học kỹ ở module “Cuộc gọi khám phá” trong trail “Từ khám phá nhu cầu đến chốt deal”.

Cùng ôn lại

  • Khách B2B thường đi qua sáu việc: nhận diện vấn đề, khám phá giải pháp, xác lập tiêu chí, chọn nhà cung cấp, xác minh và tìm đồng thuận.
  • Hành trình không phải đường thẳng: khách đi tới đi lui, nhiều việc diễn ra cùng lúc.
  • Hỏi “khách cần làm xong việc gì để đi tiếp” thay vì cố đẩy khách sang bước ký.
  • Nghe lời khách nói để nhận ra họ đang ở đâu, rồi chọn việc phù hợp.

Gia đình xây nhà không chỉ có một người quyết định. Unit tiếp theo sẽ giúp bạn nhận ra những ai thật sự tham gia vào quyết định mua của khách doanh nghiệp.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Anh Bình, giám đốc một công ty phân phối, nói: “Bên anh đang tính xem có nên dùng phần mềm không hay cứ làm Excel cho gọn.” Anh Bình đang ở giai đoạn nào?

  2. Khách vừa nói muốn dùng thử, đang nhờ phòng IT kiểm tra bảo mật. Việc nào hữu ích nhất bạn nên làm lúc này?

  3. Đã vào giai đoạn chọn nhà cung cấp, khách bất ngờ nói: “Thật ra bên chị cần xác định lại mình cần những gì.” Cách hiểu đúng nhất là gì?