Trong bán hàng B2B, hành trình mua của khách mới là trục chính, còn quy trình bán chỉ là cái khung bên ngoài. Quy trình phục vụ báo cáo và dự báo. Hành trình mua cho bạn biết khách đang đứng ở đâu và cần gì để đi tiếp, nên mọi hành động của người bán phải giúp khách hoàn thành một việc trong hành trình đó.
Quy trình bán là cái khung, hành trình mua mới là nội dung
Nhiều nhà quản lý tin rằng họ kiểm soát được mọi thứ bằng một quy trình bán hàng (sales process) ấn định sẵn. Tôi thấy quy trình chỉ là phần khung bên ngoài. Bên trong là hành trình mua (buying journey) của khách hàng, và đó mới là nội dung thật sự. Nếu không hiểu hành trình ấy, mọi nỗ lực thúc đẩy doanh số đều kém hiệu quả và gượng gạo.
Sáu bước khách B2B thường đi qua khi mua
Đây là 6 bước trong hành trình mua mà khách B2B tự thực hiện nội bộ, được xem là rất phổ biến.
- Nhận diện vấn đề. Khách thấy có điều gì đó không ổn trong vận hành hoặc doanh thu. Họ tự hỏi vấn đề này có đủ lớn để đáng công thay đổi không, hay cứ giữ nguyên như hiện tại.
- Khám phá giải pháp. Họ tìm nhiều cách xử lý khác nhau. Họ hay hỏi nhau là có làm được mà không cần mua công cụ mới không, có sửa quy trình cũ hay dùng đồ có sẵn như Excel được không.
- Xác lập tiêu chí. Họ lập danh sách tính năng cần có, ngân sách và thời hạn. Họ muốn biết mình thực sự cần gì, chứ không phải điều người bán đang quảng cáo.
- Lựa chọn nhà cung cấp. Họ so sánh các bên, xem demo và tìm những câu chuyện thành công tương tự. Họ tìm người hiểu bài toán của mình nhất và cho mình cảm giác an tâm.
- Xác minh. Họ kiểm tra kỹ thuật, bảo mật, pháp lý, có khi dùng thử. Câu hỏi lúc này là giải pháp có chạy được trên hệ thống hiện tại không, hay chỉ là lời hứa trên giấy.
- Tìm sự đồng thuận. Họ phải vận động nội bộ để sếp ký duyệt và các phòng ban khác chịu dùng. Nỗi lo lớn nhất là nếu dự án thất bại thì ai chịu trách nhiệm.
Bước cuối là bước khó nhất. Rất nhiều dự án rơi vào nhóm "không thể ra quyết định" (indecision), đơn giản vì người mua không tìm được sự đồng thuận trong nội bộ công ty họ.
Vì sao nên lấy hành trình mua làm trục chính
Ta gọi là quy trình bán vì nó mang tính cơ học, đi theo đường thẳng để phục vụ việc báo cáo và dự báo bán hàng. Hành trình mua thì khác hẳn. Nó là một thứ sống, đầy biến số và không đi theo đường thẳng. Khách có thể tiến hai bước rồi lùi một bước, hoặc dừng lại đột ngột. Cố khớp từng bước của hai bên theo kiểu 1:1 chỉ thay đổi được cái vỏ bên ngoài, còn khách vẫn đi theo nhịp của họ.
Thay vì chốt đơn, hãy giúp khách đồng thuận
Khi lấy hành trình mua làm trục, tư duy bán hàng thay đổi theo. Người bán thôi tìm cách chốt đơn mà tìm cách hỗ trợ sự đồng thuận. Thay vì hỏi khi nào ký, bạn hỏi:
Tôi có thể cung cấp thêm thông tin gì để anh thuyết phục phòng tài chính hoặc phòng IT không?
Nguyên tắc ở đây khá đơn giản: mọi việc người bán làm phải giúp khách hoàn thành một công việc trong hành trình mua của họ. Nếu khách đang ở bước khám phá giải pháp, đừng bắt họ ngồi xem báo giá chi tiết. Họ chưa cần đến thứ đó, và đưa quá sớm chỉ làm bạn giống người đang thúc ép. Để hiểu khách đang nghĩ gì ở từng bước, cách hỏi trong buổi discovery là chỗ đáng đầu tư trước.
Hệ thống quản trị cần cho thấy khách đang đứng ở đâu
Một hệ thống quản trị bán hàng đúng nghĩa không nên chỉ ghi lại những gì người bán đã làm. Nó phải phản ánh được khách hàng đang ở bước nào. Còn nếu không hiểu khách, việc ép họ đi theo quy trình sẽ không mang lại kết quả.
Bán hàng B2B không phải cuộc đua trên đường ray dựng sẵn. Khi biết nương theo hành trình của khách, bạn không còn là người bán gây phiền, mà thành người đồng hành giúp họ ra quyết định một cách tự tin. Nếu đang chọn công cụ cho đội sales, hãy hỏi xem nó cho bạn thấy khách đứng ở đâu hay chỉ đếm số cuộc gọi; bạn có thể xem cách OplaCRM nghĩ về chuyện này ở OplaGo.
Thử sức với 3 câu hỏi
Chọn đáp án cho từng câu, rồi bấm Nộp bài để xem điểm.
Theo bài, vai trò đúng của quy trình bán hàng so với hành trình mua là gì?
Quy trình đi theo đường thẳng để báo cáo và dự báo, còn hành trình mua là thứ sống, tiến lùi tùy khách. Ép khớp 1:1 chỉ đổi được bề ngoài.
Khách đang ở bước khám phá giải pháp, người bán nên làm gì?
Mọi việc người bán làm phải giúp khách xong một công việc trong hành trình mua. Báo giá chi tiết lúc này là quá sớm.
Vì sao bước tìm sự đồng thuận được coi là bước khó nhất?
Nhiều dự án dừng ở nhóm không thể ra quyết định vì người mua không tìm được đồng thuận nội bộ. Vì thế người bán nên giúp họ thuyết phục các phòng ban.
Bạn có muốn đọc bài tiếp theo không?
