Unit 1/3 · ~11 phút · +300 điểm
Vì sao quản lý phải coaching
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Phân biệt cứu deal thay nhân viên với coaching để nhân viên tự làm được
- Giải thích vì sao coaching là một phần việc của trưởng nhóm chứ không phải việc làm thêm
- Áp dụng cách chia đội theo ba nhóm năng lực để quyết định dành thời gian coaching cho ai
Anh Tuấn, trưởng nhóm kinh doanh của một công ty phân phối vật tư điện, nhận tin lúc 4 giờ chiều thứ Năm: deal của bạn Trang đang kẹt vì khách đòi giảm thêm 5%. Anh nhấc máy gọi thẳng cho giám đốc bên khách. Năm giờ chiều, deal chốt. Cả nhóm khen anh Tuấn. Hai tuần sau, một deal tương tự lại kẹt, và Trang nhắn: “Anh ơi, gọi giúp em với.”
Nếu bạn đã từng là “người chữa cháy” của cả nhóm, thì câu chuyện này không lạ. Nó cũng là lý do vì sao chủ đề này tồn tại.
Huấn luyện viên không xuống sân đá thay
Hãy nghĩ tới một huấn luyện viên bóng đá. Ông ấy không thể ghi bàn thay cầu thủ. Việc của ông là xem lại băng trận đấu, chỉ ra cầu thủ chạy chỗ sai ở phút nào, rồi tập lại với họ cho tới khi quen. Trận sau, cầu thủ tự xử lý được.
Xuyên suốt chủ đề này, chúng ta sẽ dùng hình ảnh đó. Ghi âm cuộc gọi chính là “băng trận đấu” của người sales. Trưởng nhóm là người ngồi xem băng cùng họ.
Ở các chặng trước, bạn đã học cách tự bán. Ở Chặng 6 này, bạn học cách giúp người khác bán tốt hơn mình. Đó là hai nghề khác nhau, và người giỏi nghề đầu chưa chắc tự nhiên giỏi nghề sau.
Cứu deal khác với coaching
| Cứu deal (làm thay) | Coaching (dạy tự làm) | |
|---|---|---|
| Mục tiêu | Chốt deal này | Lần sau sales tự chốt được deal tương tự |
| Ai nói chuyện với khách | Trưởng nhóm | Sales, trưởng nhóm đứng sau |
| Sau 3 tháng | Sales vẫn gọi sếp mỗi khi khó | Sales ít phải gọi hơn, và biết hỏi đúng câu |
| Thời gian của sếp | Tăng dần, vì deal khó ngày càng nhiều | Tốn ở đầu, giảm dần về sau |
Cứu deal đôi khi vẫn cần, nhất là deal lớn sắp mất. Nhưng nếu mọi deal khó đều lên bàn sếp, bạn đang vô tình dạy cả nhóm một điều: việc khó thì chuyển cho sếp.
Một chuyện nghe rất đời
Nhiều trưởng nhóm cho rằng coaching là “việc làm thêm khi rảnh”. Rảnh thì hiếm. Vậy nên hãy nhìn nó từ phía người được coaching.
Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn
Anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, từng liệt kê các mốc thời gian mà một người sales hay nghỉ việc. Với mốc khoảng hai năm, một trong những lý do anh nêu là sales “hết thứ hay để học từ sếp”. Ở một bài khác, anh nhận xét rằng sales trẻ thích học hỏi, nhiều khi chấp nhận lương thấp hơn nếu môi trường tốt và sếp giỏi, và có những người phỏng vấn vài câu thấy sếp “rởm” là bỏ đi luôn.
Hiểu theo cách đơn giản: với người trẻ, coaching là một phần của gói đãi ngộ. Sếp dạy được điều gì, người ta ở lại vì điều đó.
Dành thời gian cho ai?
Bạn có hữu hạn giờ trong tuần. Anh Nam từng chia sales thành ba nhóm theo mức đạt chỉ tiêu: nhóm ngôi sao (thường xuyên đạt và vượt), nhóm nòng cốt (khoảng 60 đến 90%, hoặc lúc đạt lúc không) và nhóm tụt hậu (thường dưới 50%, kém rõ rệt so với hai nhóm kia).
Từ cách chia đó, đây là gợi ý để bạn phân bổ buổi coaching:
- Nhóm nòng cốt thường đông nhất và dễ nhích lên nhất. Mỗi tuần một buổi ngắn thường đáng giá nhất ở đây.
- Nhóm tụt hậu cần kèm sát hơn, với mục tiêu và kế hoạch rõ. Anh Nam nhắc tới phương pháp PIP của các công ty nước ngoài: sales ngồi cùng cấp trên, xác định điểm yếu, đặt mục tiêu và kế hoạch hành động, rồi rà soát lại hằng tháng hoặc thậm chí hằng tuần. Ở bài học cuối của chủ đề này, bạn sẽ thấy một buổi coaching như thế diễn ra trong 30 phút.
- Nhóm ngôi sao không cần bị kèm, nhưng cần được ghi nhận, và có thể nhờ họ chia sẻ cách làm cho nhóm.
Cách chia này khớp với ba cấp độ quản lý anh Nam mô tả trong bài về lãnh đạo bán hàng: quản lý chi tiết hoạt động, quản lý tiến trình của từng cơ hội, và quản lý kết quả. Người đạt trên khoảng 80% mục tiêu chỉ cần nhìn kết quả. Người ở khoảng giữa cần bạn xem tiến trình từng deal. Người ở mức rất thấp mới cần bạn xem sát từng hoạt động.
Hai cách phản hồi sau một deal mất
Chị Lan vừa mất deal với Công ty Thép An Phát. Hãy so sánh hai trưởng nhóm.
Cách A: “Lần sau em phải hỏi kỹ ngân sách chứ. Anh đã bảo rồi mà. Thôi để anh gọi lại cho ông giám đốc bên đó xem sao.”
Cách B: “Em thấy deal này hỏng ở đâu? Lúc nào em bắt đầu thấy khách chậm phản hồi? Tuần sau mình nghe lại cuộc gọi lần hai, em chọn đoạn mà em thấy chưa ổn nhất, được không?”
Cách A giao cho chị Lan một bài học: “sếp thấy mình làm dở”. Cách B giao cho chị một câu hỏi để tự tìm ra nguyên nhân, và một hẹn xem lại có ngày giờ. Cách nào khiến chị Lan lớn lên nhanh hơn thì bạn đã rõ.
Cùng ôn lại
- Cứu deal xử lý việc hôm nay, coaching giúp người bán tự làm được lần sau.
- Sales giỏi thường ở lại nơi họ còn học được từ sếp. Coaching là một phần lý do ở lại.
- Chia đội theo mức đạt chỉ tiêu để quyết định kèm ai, kèm kiểu gì.
- Khi phản hồi, hỏi trước, chỉ ra sau, và luôn hẹn ngày xem lại.
Coaching cần một “băng trận đấu” để xem. Ở bài học tiếp theo, bạn sẽ học cách nghe một cuộc ghi âm có cấu trúc, để biết nghe gì và ghi gì.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Chị Lan báo deal 600 triệu đang kẹt vì khách đòi giảm giá. Trưởng nhóm gọi thẳng cho khách, chốt được trong buổi chiều. Việc đó đã giúp gì cho chị Lan?
Một trưởng nhóm có 5 người: một người liên tục vượt chỉ tiêu, ba người đạt khoảng 60 đến 90%, một người thường dưới 50%. Với quỹ thời gian có hạn, cách phân bổ nào hợp lý nhất?
Theo cách chia ba cấp độ quản lý, một sales đang chỉ đạt khoảng 50% chỉ tiêu quý thì trưởng nhóm nên quan tâm chủ yếu tới điều gì?