Khi nhân viên sales không đạt chỉ tiêu, bước đầu tiên là chia đội thành ba nhóm theo năng lực: ngôi sao, nòng cốt và tụt hậu, rồi thiết kế chính sách riêng cho từng nhóm. Với nhóm tụt hậu, bạn cần dùng cả cây gậy lẫn củ cà rốt, và nên có một kế hoạch cải thiện hiệu suất (PIP) được ghi lại rõ ràng.
Trong một đội kinh doanh, có ít nhất 20% nhân viên không đạt KPI được giao. Nghe là đau đầu rồi. Điều tôi muốn chia sẻ ở đây là một cách nhìn để bạn bớt xử lý theo cảm tính.
Ba nhóm sales theo năng lực
- Nhóm 1, ngôi sao: thường xuyên hoặc liên tục đạt và vượt chỉ tiêu.
- Nhóm 2, nòng cốt: đạt khoảng 60 đến 90% chỉ tiêu, hoặc thỉnh thoảng đạt nhưng không ổn định.
- Nhóm 3, tụt hậu (lagger): thường xuyên dưới 50%, hoặc kém rõ rệt so với hai nhóm kia.
Một chính sách lương thưởng hoa hồng tốt phải tính cho cả ba nhóm, vì mỗi nhóm cần một thứ khác nhau. Về cách tính hoa hồng nói chung, bạn có thể đọc thêm bài về hoa hồng bán hàng.
Nhóm ngôi sao cần được thể hiện
Không ai muốn được khẳng định giá trị của mình bằng đội sales. Ngoài hoa hồng, hãy có những đặc quyền tạo cảm giác đẳng cấp: luôn được đi công tác bằng vé hạng thương gia, ở khách sạn 5 sao, vào câu lạc bộ super sales, được ăn tối với ban giám đốc hay chủ tịch.
Nhóm nòng cốt cần một sân chơi thi đua
Nhóm này thường đông nhất. Nếu không phải vậy thì gần như chắc chắn cách xác định và giao KPI đang có vấn đề. Họ thường còn khá mới, nên cần những cuộc thi để thể hiện mình. Tiền thưởng (bonus) hay hiệu quả vì tiêu chí xét linh động và tạo được thi đua lành mạnh giữa các thành viên. Hãy sáng tạo trong cách ghi nhận: vinh danh trên bảng tin, cử đi đào tạo, tặng voucher buffet nhà hàng xịn cho gia đình, vợ con, bạn bè. Nếu cần ý tưởng, hãy xem các ý tưởng thi đua bán hàng.
Nhóm tụt hậu cần cả cây gậy lẫn củ cà rốt
Nhóm này tôi muốn nói kỹ hơn. Một mặt, phải tạo động lực để họ tăng tốc, bằng chính sách lương thưởng đặc biệt, ví dụ:
- Vẫn nhận một phần hoa hồng (nhỏ, rất nhỏ) khi cả team, phòng ban hoặc công ty đạt chỉ tiêu.
- Được thưởng cho tiến bộ dù nhỏ, như khách hàng đầu tiên, hoặc tăng trưởng đều qua từng kỳ dù con số tuyệt đối vẫn lẹt đẹt.
Mặt khác, phải gây thêm áp lực. Có người sẽ mời nhân viên ra ngoài cà phê, dùng tâm lý các kiểu, tôi không tiện liệt kê hết ở đây. Một cách bài bản hơn mà bạn nên tham khảo từ các công ty nước ngoài là PIP (Performance Improvement Plan), tức kế hoạch cải thiện hiệu suất làm việc.
PIP vận hành thế nào
Nôm na, nhân viên ngồi cùng cấp trên, có thể có cả HR, để xác định điểm yếu, tìm hướng giải quyết, đặt mục tiêu và kế hoạch hành động, rồi ký tên xác nhận để làm bằng chứng. Tùy mức độ tụt hậu, bước này có thể làm hàng tháng, thậm chí hàng tuần. Nếu qua các lần đánh giá mà không thấy cải thiện, HR đã có sẵn bằng chứng về việc không hoàn thành công việc để xử lý theo quy định.
Còn nếu bạn đang phân vân về chính việc đặt chỉ tiêu, bài quản lý quota sales sẽ giúp.
Thử sức với 3 câu hỏi
Chọn đáp án cho từng câu, rồi bấm Nộp bài để xem điểm.
Theo bài, nhân viên sales thuộc nhóm tụt hậu thường đạt mức nào so với chỉ tiêu?
Nhóm 3 là những người thường xuyên dưới 50% chỉ tiêu hoặc kém hơn hẳn nhóm 1 và 2.
Với nhóm nòng cốt, cách nào hiệu quả nhất theo tác giả?
Nhóm đông nhất và còn mới cần các cuộc thi, thưởng linh động và vinh danh để thể hiện mình.
PIP có vai trò gì với nhân viên tụt hậu?
PIP là cuộc ngồi lại có biên bản ký tên. Nếu qua các lần đánh giá vẫn không cải thiện, HR có căn cứ để xử lý theo quy định.
Bạn có muốn đọc bài tiếp theo không?
