← Blog Bán hàng B2B

Hoa hồng bán hàng 10% là nhiều hay ít?

Hoa hồng 10% có thể nhiều, cũng có thể ít, vì con số phần trăm tự nó không nói lên điều gì. Cách tính đúng là bắt đầu từ tổng thu nhập một năm mà bạn thấy xứng với giá trị của mình, trừ đi lương cơ bản, rồi xem phần còn lại ứng với bao nhiêu doanh thu. Hoa hồng 50% vẫn có thể là thấp, và 5% vẫn có thể là quá cao.

Dạo này tôi gặp khá nhiều sales B2B hỏi đúng câu này. Thỉnh thoảng còn có người phàn nàn: "Tôi mang về gần một tỉ đồng lợi nhuận cho công ty mà chia thưởng có vài chục triệu, thật không công bằng." Phần lớn câu trả lời tôi đọc được đều trật, hoặc chưa bao quát hết.

Hoa hồng của sales nằm ở đâu trong giá bán

Có hai công thức bạn cần nhìn cùng lúc:

  1. Giá bán = Giá vốn + Chi phí bán hàng + Lợi nhuận
  2. Tổng thu nhập của sales = Lương cơ bản + Hoa hồng bán hàng + Thưởng khác

Công thức thứ nhất chắc bạn đã hiểu, không hiểu thì tra thêm, tôi chỉ nói phần liên quan đến chủ đề này. Hoa hồng trả cho sales nằm trong khoản chi phí bán hàng, mà chi phí bán hàng lại tùy thuộc kênh bán, theo kênh phân phối hay bán trực tiếp.

Vì sao mỗi công ty trả hoa hồng một kiểu

Với kênh phân phối, chi phí bán hàng được chia cho các tầng đối tác, từ nhà phân phối đến đại lý, cửa hàng, showroom. Giá bán cố định nên chi phí và hoa hồng của kênh cũng thường cố định, có khi còn công khai.

Bán trực tiếp thì khác. Đội sales bán thẳng cho khách, thường theo dự án hoặc đơn đặt hàng, và mỗi nơi một kiểu vì phụ thuộc vào khá nhiều biến số:

  • Lợi nhuận của sản phẩm. Có mặt hàng, dịch vụ lời tới 70-80%, có mặt hàng chỉ lời 2-3%. Lời cao thì chi phí bán hàng trả rộng rãi hơn được, lời thấp thì gần như không còn khe nào để nhúc nhích.
  • Từng deal. Khách chịu giá cao thì lời nhiều, khách ép giá rát thì lời ít, thậm chí có deal phải bán lỗ.
  • Cách công ty tính toán. Nơi nào phân bổ chi phí và lợi nhuận bài bản thì hoa hồng hợp lý. Nơi sếp tính lộn xộn thì hoa hồng lúc rất hời, lúc rất thiệt cho sales.
  • Vai trò thật của vị trí sales. Cùng gọi là sales nhưng có người phải bơi từ đầu đến cuối, có người được marketing, sếp, phát triển kinh doanh (BD) và kỹ thuật hỗ trợ rất nhiều. Có người thực chất là sales admin, không đi tìm khách mà chỉ xử lý đơn hàng, vận hành, giải quyết sự vụ, nên phần thưởng bị chia nhỏ hơn.

Tự tính hoa hồng cho mình thay vì phó mặc cho công ty

Đây là lúc dùng công thức thứ hai.

Bước 1. Đánh giá giá trị của bạn: một năm bạn đáng giá bao nhiêu. Nhớ là tổng thu nhập một năm (total compensation), không phải một tháng, và gồm cả lương cơ bản (base), hoa hồng (commission) lẫn thưởng khác (bonus). Ví dụ tổng thu nhập 480 triệu một năm, lương cơ bản 240 triệu (khoảng 20 triệu một tháng), thì phần hoa hồng vào khoảng 240 triệu.

Bước 2. Giả sử công ty trả hoa hồng cố định 10% trên doanh thu thực tế. Bạn bán 2,4 tỉ thì hoa hồng đúng là 240 triệu.

Giờ hỏi lại chính mình: mức này bạn có chấp nhận không?

  • Nếu bạn nghĩ công ty lời quá nhiều, hãy thử thương lượng hoa hồng theo lợi nhuận thay vì doanh thu. Thậm chí có thể bỏ lương cơ bản để đổi lấy tỉ lệ hoa hồng rất cao trên doanh thu hoặc lợi nhuận.
  • Nếu bạn thấy chưa hợp lý, thương lượng mức khác, hoặc không nhận offer.
  • Nếu bạn thấy hợp lý, thì lần sau đừng hỏi vì sao công ty chỉ trả bạn chừng đó nữa. Đến kỳ kinh doanh tiếp theo, bạn vẫn có thể thương lượng lại chính sách.

Hai điều cần nhớ thêm

Cách trả lương sales B2B phổ biến ở các nước phát triển là OTE (on-target earning, thu nhập khi đạt mục tiêu). Thu nhập mục tiêu được gắn với một quota cố định, sales đạt quota thì nhận đủ tổng thu nhập. Cách này cho sales một đích cụ thể, thay vì tâm thế "làm được bao nhiêu ăn bấy nhiêu". Về quota, bạn có thể đọc thêm trong bài quản lý quota sales. Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về OTE, cuốn "Cưa đổ CRM" của tôi có nói đến, bạn có thể mua ở Fahasa hoặc nghe trên Fonos.

Điều thứ hai dành cho phía công ty. Trong giai đoạn khó khăn như hiện nay, nếu trên 30% sales hài lòng với mức lương thưởng và hoa hồng, tức đạt hoặc vượt thu nhập mục tiêu, thì chính sách đang ổn.

Đừng so hoa hồng của vài deal đơn lẻ với thu nhập cả năm

Hãy so với tổng thu nhập, dựa trên giá trị của bản thân, chứ đừng so với hoa hồng của một vài deal. Doanh nghiệp còn phải trả lương cho những ngày bạn trắng tay, và hàng chục khoản chi phí khác để hỗ trợ bạn chốt được deal đó.

Thử sức với 3 câu hỏi

Chọn đáp án cho từng câu, rồi bấm Nộp bài để xem điểm.

  1. Theo bài, bạn nên bắt đầu tính hoa hồng hợp lý từ đâu?

  2. Vì sao không nên so hoa hồng của vài deal lớn với thu nhập cả năm của sales?

  3. Trả lương theo OTE (on-target earning) nghĩa là gì?