Unit 2/3 · ~13 phút · +300 điểm

Từ người bán hàng thành cố vấn tin cậy

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Phân biệt cách làm của người bán hàng thông thường với cố vấn tin cậy
  • Giải thích bốn yếu tố của công thức niềm tin
  • Áp dụng một số hành vi cụ thể để xây niềm tin ngay từ những lần gặp đầu

Khách doanh nghiệp gặp rất nhiều người bán. Mỗi tuần họ nhận hàng chục cuộc gọi, tin nhắn Zalo, email chào hàng. Phần lớn họ quên ngay. Nhưng có một vài người mà khách chủ động gọi lại khi có vấn đề, dù chưa định mua gì. Những người đó không bán giỏi hơn. Họ được tin hơn.

Người khuân vác và người dẫn đường

Quay lại hình ảnh leo núi ở unit trước. Trên một chuyến trek có hai kiểu người đi cùng khách. Người khuân vác mang đồ theo yêu cầu: khách bảo gì làm nấy. Người dẫn đường thì khác. Họ nói: “Đoạn này trời sắp mưa, mình nên dừng ở trạm dưới.” Đôi khi khách không thích nghe, nhưng khách tin họ, vì họ biết đường và họ nghĩ cho an toàn của khách.

Người bán hàng thông thường giống người khuân vác: khách hỏi giá thì báo giá, khách xin tài liệu thì gửi tài liệu. Cố vấn tin cậy giống người dẫn đường: họ hỏi vì sao khách cần, nói thật điều khách cần nghe và đôi khi khuyên khách đừng mua nếu chưa đúng lúc.

Người bán hàngCố vấn tin cậy
Bắt đầu cuộc trò chuyện bằngSản phẩm của mìnhTình hình của khách
Thời gian nóiNói nhiều hơn ngheHỏi và nghe nhiều hơn nói
Khi sản phẩm không phù hợpVẫn cố bánNói thẳng, có khi giới thiệu hướng khác
Mục tiêuChốt được đơn nàyKhách đạt kết quả, và quay lại
Khách nhìn họ nhưMột nhà cung cấpMột người hiểu việc, đáng hỏi ý kiến

Công thức niềm tin

Niềm tin nghe có vẻ mơ hồ, nhưng có thể chia nhỏ ra được. Trong cuốn sách The Trusted Advisor, các tác giả David Maister, Charles Green và Robert Galford đưa ra một công thức dễ nhớ:

Niềm tin = (Am hiểu + Đáng tin cậy + Thân thiết) / Tập trung vào bản thân

  • Am hiểu (credibility): bạn có hiểu sản phẩm, hiểu ngành của khách, nói đúng và nói thật không.
  • Đáng tin cậy (reliability): bạn có làm đúng điều đã hứa, đúng giờ, đều đặn không.
  • Thân thiết (intimacy): khách có thấy an toàn khi kể với bạn những điều khó nói, như “sếp em chưa ủng hộ” hay “ngân sách năm nay bị cắt”.
  • Tập trung vào bản thân (self-orientation): bạn đang nghĩ cho khách hay cho chỉ tiêu tháng này của mình. Yếu tố này nằm ở mẫu số, nên nó tăng thì niềm tin giảm.

Điều thú vị: ba yếu tố trên tử số đều xây dần được. Còn mẫu số thì khách cảm nhận rất nhanh. Chỉ một câu “Anh ký trong tháng này giúp em nhé, em đang thiếu số” là đủ kéo niềm tin xuống.

Câu nào khiến khách tin hơn?

Chị Mai là giám đốc vận hành của Công ty Logistics Sao Việt. Chị hỏi người bán phần mềm quản lý kho: “Phần mềm bên em có kết nối được với hệ thống kế toán bên chị không?” Hãy so sánh hai câu trả lời.

  • Câu A: “Dạ được hết chị ơi, bên em kết nối với mọi phần mềm.”
  • Câu B: “Bên chị đang dùng phần mềm kế toán nào ạ? Một số phần mềm phổ biến bên em đã có kết nối sẵn, còn nếu là hệ thống tự viết thì cần đội kỹ thuật hai bên xem trước. Em xin tên hệ thống để kiểm tra và trả lời chị trước thứ Sáu.”

Câu A nghe dễ chịu, nhưng chị Mai đã làm vận hành nhiều năm. Chị biết “được hết” thường có nghĩa là “chưa kiểm tra”. Câu B cho thấy người bán hiểu chuyện, trung thực về giới hạn và có hẹn cụ thể. Đó là câu của người dẫn đường.

Những thói quen nhỏ xây niềm tin lớn

Bạn không cần mười năm kinh nghiệm để bắt đầu được tin. Bạn cần những thói quen đúng ngay từ tuần đầu:

  1. Chuẩn bị trước mỗi lần gặp. Đọc về công ty khách, ngành của họ, tin tức gần đây. Khách nhận ra ngay người đã làm bài tập.
  2. Hứa ít, làm đủ. Chỉ hẹn những gì chắc làm được. Không kịp thì báo trước, đừng đợi khách nhắc.
  3. Nói “em chưa biết, em sẽ hỏi lại”. Người mới thường sợ câu này. Thực ra nó làm bạn đáng tin hơn là đoán bừa.
  4. Chia sẻ điều có ích, kể cả khi không bán được gì. Một bài viết về quy định mới trong ngành, một kinh nghiệm từ khách khác (đã xin phép). Những thứ này cho khách thấy bạn nghĩ cho họ.
  5. Dám nói “chưa phù hợp”. Nếu khách chưa sẵn sàng, nói thẳng và hẹn quay lại. Khách nhớ người đã không ép họ.

Lưu ý

Cố vấn tin cậy không có nghĩa là chiều khách mọi thứ. Người dẫn đường đôi khi phải nói “không” để giữ an toàn cho cả đoàn. Tôn trọng khách bao gồm cả việc nói thật khi họ đang đi sai hướng.

Muốn đọc thêm về cách niềm tin biến thành giới thiệu và khách quay lại, hãy xem bài Xây dựng niềm tin với khách hàng B2B để được giới thiệu.

Cùng ôn lại

  • Người bán hàng phản hồi yêu cầu. Cố vấn tin cậy hiểu vì sao khách yêu cầu và nói thật điều khách cần nghe.
  • Niềm tin = (Am hiểu + Đáng tin cậy + Thân thiết) / Tập trung vào bản thân.
  • Trung thực về giới hạn và giữ lời trong việc nhỏ là cách nhanh nhất để người mới được tin.
  • Dám nói “chưa phù hợp” khi cần, vì khách sẽ nhớ người không ép họ.

Làm cố vấn cho khách đòi hỏi bạn luôn ở trạng thái tốt nhất khi gặp họ. Unit tiếp theo bàn về chuyện ít ai dạy: quản lý thời gian và năng lượng của chính bạn.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Anh Phong, trưởng phòng mua hàng của một nhà máy nhựa, hỏi bạn về một tính năng sản phẩm của bạn không có. Cách phản hồi nào xây được niềm tin?

  2. Trong công thức niềm tin, yếu tố nào làm giảm niềm tin khi nó tăng lên?

  3. Bạn hẹn gửi so sánh chi phí cho chị Hà trước 17 giờ thứ Năm, nhưng đến trưa thứ Năm vẫn chưa xong. Nên làm gì?