Unit 3/3 · ~13 phút · +300 điểm

90 ngày đầu của người mới

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Mô tả kế hoạch 90 ngày chia theo ba giai đoạn học, thực hành và tự bán
  • Áp dụng phép chia thời gian 10%, 30%, 60% cho ba câu hỏi của người mới
  • Chọn chỉ số theo dõi phù hợp với từng giai đoạn thay vì chỉ nhìn doanh số

Em Quân vào công ty phân phối thiết bị điện được hai tuần. Sáng thứ Hai, sếp giao cho em một cuốn catalogue dày và nói: “Em đọc đi, tuần sau anh em mình bàn.” Quân đọc hết catalogue, hiểu sản phẩm, nhưng chưa nói chuyện với khách nào. Ba tháng sau, sếp hỏi vì sao em chưa có hợp đồng. Ai đúng, ai sai? Cả hai đều hơi sai, vì không ai có kế hoạch cho 90 ngày đầu.

Trong hình ảnh vườn ươm, đây là giai đoạn cây con ra đất. Chọn giống tốt chưa đủ, cây còn cần nước, nắng và người chăm đúng lúc.

Vì sao 90 ngày đầu quan trọng

Anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, mô tả nhịp của nghề này khá rõ. Theo anh, sales cần khoảng ba đến sáu tháng để hiểu giải pháp, sản phẩm và xây danh sách khách tiềm năng, rồi thêm sáu đến mười hai tháng để theo đuổi các cơ hội lớn. Anh cũng nhận xét rằng người nghỉ việc thường rơi vào hai mốc: khoảng thời gian thử việc, mà theo anh phần lớn là do không đạt yêu cầu, và khoảng sáu tháng, khi người ta thấy sản phẩm khó bán, lạc lõng với văn hóa hoặc công việc quá khắc nghiệt.

Đọc hai mốc này theo hướng người quản lý: chín mươi ngày đầu là lúc bạn có thể giúp nhiều nhất, và cũng là lúc hậu quả của việc bỏ mặc người mới xuất hiện sớm nhất. Bài viết Khi nào sales nghỉ việc? có chi tiết hơn về các mốc này.

Ba câu hỏi của người mới và cách chia thời gian

Trong một bài viết cho người mới vào công ty, anh Nam gợi ý ba câu hỏi cần trả lời trong thời gian thử việc, kèm tỷ lệ thời gian:

Câu hỏi của người mớiThời gianBạn có thể hỗ trợ bằng
Đây có phải nơi mình muốn làm không? (văn hóa, sếp, đồng nghiệp)10%Giới thiệu đồng nghiệp, kể rõ cách đội làm việc, 1:1 sớm
Công việc đòi hỏi kiến thức và kỹ năng gì? (sản phẩm, tìm khách, kỹ năng bán)30%Tài liệu ngắn, nghe ghi âm các cuộc gọi tốt, đi cùng một buổi gặp khách
Làm sao để đạt được những điều đó? (học, thực hành, công cụ, ai hỗ trợ)60%Kế hoạch tập, người kèm cặp, buổi coaching đều đặn

Với bạn, ý nghĩa là phần lớn thời gian của người mới nên nằm ở việc luyện và thực hành, chứ không phải đọc tài liệu. Người quản lý cần tạo ra các cơ hội để họ luyện.

Một kế hoạch 90 ngày

Đây là một khung gợi ý để bạn chỉnh theo công ty. Điểm mấu chốt là chỉ số theo dõi thay đổi theo giai đoạn, vì chu kỳ bán B2B dài và doanh số chưa thể là thước đo ở tháng đầu.

Giai đoạnMục tiêuViệc cụ thểChỉ số theo dõi
Ngày 1–30: họcHiểu sản phẩm, khách và cách đội bánNghe ghi âm, đi cùng sếp hoặc đồng nghiệp tới ít nhất một buổi gặp khách, tập giới thiệu sản phẩm cho sếp ngheCó bài tập nói sản phẩm trong hai phút, có danh sách khách mục tiêu ban đầu
Ngày 31–60: thực hành có kèmBắt đầu liên hệ khách thật với người nghe lạiGọi và nhắn khách theo chuỗi tiếp cận, buổi coaching mỗi tuần dựa trên ghi âmSố cuộc hẹn đúng chân dung, chất lượng ghi chú CRM
Ngày 61–90: tự bánTự chạy pipeline đầu tiênTự dẫn dắt các cuộc gặp đầu, vào buổi review pipeline như các thành viên khácPipeline đủ rộng, có deal đã qua bước khám phá, bước tiếp theo luôn có ngày

Đừng giấu người mới bảng này. Hãy gửi cho họ ngay ngày đầu và hỏi: “Em thấy phần nào chưa rõ?”

Cách làm sai và cách làm đúng

Cách làm saiCách làm đúng
Ngày đầu: đưa catalogue và nói “em tự học đi”. Tháng thứ ba: hỏi “sao em chưa có deal?”Ngày đầu: đưa kế hoạch 90 ngày, hẹn 1:1 mỗi tuần, xếp lịch đi cùng một buổi gặp khách trong tuần đầu. Tháng thứ ba: nhìn pipeline và hỏi “bước nào làm em vướng?”

Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn

Anh Nam nhận xét rằng xây dựng chương trình onboarding cho sales là chủ đề nhiều HR và sales manager quan tâm nhưng ít tìm được người chia sẻ. Bạn có thể bắt đầu từ chính các câu hỏi trong bảng ở trên: đó là phần anh nhìn từ phía người mới, còn bạn là người dựng chương trình để họ trả lời được từng câu.

Khi nào nên can thiệp

Đến ngày 45, hãy ngồi lại và hỏi hai câu: người này đang học nhanh hay chậm so với kế hoạch, và họ đang vướng ở đâu? Nếu họ chậm vì thiếu cơ hội luyện, đó là việc của bạn. Nếu họ chậm dù đã luyện nhiều và kèm sát, bạn cần nói chuyện thẳng sớm, trước khi cả hai tốn thêm vài tháng. Các buổi 1:1 ở bài học đầu của chủ đề trước sẽ là nơi nói chuyện đó.

Việc làm được tuần tới: viết kế hoạch 90 ngày một trang cho người mới tiếp theo. Mỗi giai đoạn chỉ ghi ba việc và một chỉ số.

Cùng ôn lại

  • Chín mươi ngày đầu là lúc quản lý giúp được nhiều nhất và cũng dễ mất người nhất nếu bỏ mặc.
  • Ba câu hỏi của người mới: nơi này có hợp không, công việc đòi hỏi gì, làm sao đạt được. Phần lớn thời gian nên dành cho luyện và thực hành.
  • Kế hoạch ba giai đoạn: học, thực hành có kèm, tự bán, mỗi giai đoạn có chỉ số riêng.
  • Can thiệp sớm bằng 1:1 và coaching, đừng đợi tới cuối thử việc mới hỏi về doanh số.

Bạn đã đi hết chủ đề này, và cũng là hết Chặng 6 của lộ trình. Hãy mang kế hoạch 90 ngày vào buổi 1:1 đầu tiên với người mới của bạn.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Em Lan vào làm ngày thứ 20, chưa có hợp đồng nào. Chị trưởng nhóm lo lắng vì chu kỳ bán của công ty là bốn tháng. Chị nên theo dõi chỉ số nào ở giai đoạn này?

  2. Em Hưng đang thử việc và chia thời gian như sau: 60% để tìm hiểu văn hóa công ty, 30% học kỹ năng, 10% thực hành bán. Theo cách chia gợi ý trong bài, điều chỉnh nào hợp lý?

  3. Sau hai tháng, hai người mới của đội đều chưa có deal. Người thứ nhất chưa gọi khách nào, người thứ hai đã có mười lăm cuộc hẹn nhưng nhiều khách chưa đúng chân dung. Bạn nên làm gì?