Unit 1/3 · ~12 phút · +300 điểm
Dự báo từ pipeline
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Mô tả ba yếu tố tạo nên một dự báo dựa trên pipeline: giá trị, giai đoạn và độ tự tin
- Tính được doanh thu dự báo có trọng số từ danh sách deal đang mở
- Giải thích vì sao dự báo dựa trên deal cụ thể đáng tin hơn câu trả lời cảm tính “sắp chốt rồi”
Thứ Hai, giám đốc hỏi chị Lan, trưởng nhóm kinh doanh một công ty phân phối thiết bị công nghiệp: “Tháng này nhóm mình chốt được bao nhiêu?” Chị Lan nghĩ vài giây rồi đáp: “Chắc khoảng một tỷ.” Con số đó từ đâu ra? Từ cảm giác sau buổi họp sáng.
Cuối tháng, nhóm chốt 600 triệu. Giám đốc đã lên kế hoạch dòng tiền theo một tỷ. Lỗi không nằm ở chị Lan. Lỗi nằm ở một dự báo không có nền.
Bản tin thời tiết cho chuyến hàng
Hãy nghĩ tới một điều phối viên của hãng xe tải. Trước khi cho xe xuất bến, anh ta xem bản tin thời tiết: mưa chắc chắn ở đâu, có thể mưa ở đâu, vùng nào đang có mây đen kéo tới. Anh ta không đoán. Anh ta đọc dữ liệu.
Xuyên suốt chủ đề này, pipeline là “bản đồ thời tiết” của đội bạn. Dự báo doanh số là lúc bạn đọc bản đồ đó để nói: tháng này khả năng về bao nhiêu, và nên điều xe thế nào.
Ba thứ tạo nên một dự báo
Anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, mô tả forecasting là dự báo tương lai, từ khả năng thắng của từng cơ hội đến khả năng đạt chỉ tiêu của cả công ty, dựa trên trạng thái, giai đoạn và độ tự tin của sales. Anh cũng nhận xét rằng ở Việt Nam, việc dự báo thường rất cảm tính và ít dựa vào số liệu.
Từ ba chữ ấy, bạn có công thức dự báo đơn giản nhất cho mỗi deal:
- Giá trị: deal dự kiến mang về bao nhiêu tiền.
- Giai đoạn: deal đang ở bước nào trong quy trình bán (sàng lọc, khám phá, trình bày, thương lượng…).
- Độ tự tin: sales và trưởng nhóm tin deal sẽ chốt tới mức nào, dựa trên bằng chứng chứ không dựa trên cảm tình.
Mỗi giai đoạn gắn với một xác suất chốt. Xác suất tốt nhất lấy từ lịch sử của chính đội bạn (trong 100 deal từng vào giai đoạn Thương lượng, bao nhiêu deal đã chốt). Các con số trong ví dụ dưới đây chỉ để minh họa, đừng sao chép cho đội bạn.
Một ví dụ tính tay
Pipeline tháng này của chị Lan có ba deal:
| Deal | Giá trị | Giai đoạn | Xác suất (ví dụ) | Có trọng số |
|---|---|---|---|---|
| Công ty Thép An Phát | 800 triệu | Thương lượng | 60% | 480 triệu |
| Nhà máy Bao bì Hưng Phát | 450 triệu | Trình bày | 40% | 180 triệu |
| Công ty Vận tải Đại Phong | 1,2 tỷ | Khám phá | 20% | 240 triệu |
| Tổng | 2,45 tỷ | 900 triệu |
Tổng giá trị pipeline là 2,45 tỷ, nhưng doanh thu dự báo có trọng số là 900 triệu. Con số thứ hai mới là thứ giám đốc nên đưa vào kế hoạch. Và vì nó được tính từ từng deal có tên, chị Lan có thể trả lời được câu hỏi tiếp theo: “Deal nào đang gánh phần lớn con số đó?”
Ở ví dụ này, deal của Đại Phong chiếm 240 trên 900. Nếu chị Lan thấy deal này ở giai đoạn Khám phá mà không có lịch gặp tiếp, chị có lý do để nghi ngờ con số.
Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn
Anh Nam Nguyễn từng kể về chữ “sắp” trong báo cáo của sales: “em sắp ký hợp đồng rồi”, “em sắp có thông tin ngân sách rồi”, “em sắp đủ chỉ tiêu rồi”. Mỗi người có một thước đo riêng cho chữ này, và “sắp” có thể là hai ngày, hai tháng, hai quý, thậm chí hai năm chưa xảy ra. Anh cũng nhắc rằng một sếp có năm sales, mỗi người hai chục khách, thì phải nhớ cả trăm khách, và một buổi họp ba bốn tiếng không thể nhét hết vào đầu.
Biến “sắp” thành dữ liệu
So sánh hai cách báo cáo của em Hải:
Cách A: “Anh ơi, deal bên Thép An Phát em sắp ký rồi, khả năng cao lắm.”
Cách B: “Deal Thép An Phát đang ở Thương lượng. Anh Phát, giám đốc, đã đồng ý phương án hai máy, đang chờ kế toán duyệt ngân sách. Em hẹn thứ Năm gọi lại, dự kiến ký trước ngày 25.”
Cách A cho bạn một cảm xúc. Cách B cho bạn giai đoạn, người quyết định, việc đang chờ và một ngày để kiểm tra. Chỉ cách B mới đưa vào dự báo được.
Vì vậy, việc đầu tiên của người làm dự báo không phải là tính toán. Việc đầu tiên là nhập đủ và đúng thông tin từng deal vào pipeline. Nếu bạn dùng CRM, thì mỗi sales cập nhật giai đoạn và ngày dự kiến sau mỗi lần có thay đổi, và dự báo tự tính từ đó. Nếu dữ liệu cũ, dự báo cũng cũ theo.
Cùng ôn lại
- Dự báo tốt đọc từ pipeline: giá trị, giai đoạn và độ tự tin của từng deal.
- Doanh thu dự báo có trọng số = giá trị deal nhân xác suất theo giai đoạn, rồi cộng lại.
- Xác suất nên lấy từ lịch sử của đội, không sao chép từ nơi khác.
- Chữ “sắp” cần được đổi thành giai đoạn, bằng chứng và ngày dự kiến.
Một con số tổng như 900 triệu vẫn còn thô. Ở bài học tiếp theo, bạn sẽ học cách tách nó thành ba mức: Commit, Best case và Pipeline.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Pipeline của đội có ba deal: 500 triệu ở giai đoạn Thương lượng (xác suất ví dụ 60%), 300 triệu ở giai đoạn Trình bày (30%), 200 triệu ở giai đoạn Sàng lọc (10%). Doanh thu dự báo có trọng số là bao nhiêu?
Em Hải báo: “Anh ơi, deal bên Thép An Phát em sắp ký rồi.” Trưởng nhóm nên làm gì để biến câu này thành dữ liệu dự báo?
Điều nào cho thấy một dự báo dựa trên pipeline đang bị “thổi phồng”?