Unit 2/3 · ~12 phút · +300 điểm

Commit, best case và pipeline

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Phân biệt ba mức dự báo Commit, Best case và Pipeline
  • Liệt kê các tiêu chí để một deal được xếp vào Commit
  • Áp dụng ba mức này khi báo cáo con số dự báo cho ban lãnh đạo

Giám đốc hỏi chị Lan: “Quý này nhóm mình chắc chắn được bao nhiêu?” Câu “chắc chắn” là câu khó nhất của người làm dự báo. Nếu chị nói một con số quá cao, giám đốc sẽ ra quyết định dựa trên cát. Nếu chị nói thấp quá, giám đốc nghĩ nhóm đang thiếu tham vọng.

Giải pháp là đừng trả lời bằng một con số. Hãy trả lời bằng ba.

Ba dòng trong bản tin thời tiết

Quay lại hình ảnh bản tin thời tiết. Một bản tin tốt thường nói ba thứ: “chắc chắn có mưa ở khu này”, “có thể mưa ở khu kia nếu gió đổi hướng”, và “cả vùng đang trong mùa mưa”. Người nghe biết đâu cần mang áo mưa, đâu cần để ý, đâu chỉ cần biết.

Dự báo doanh số cũng vậy. Ba mức thường dùng là Commit, Best case và Pipeline.

MứcÝ nghĩaGiống bản tin thời tiết ở chỗ
CommitNhững deal sales cam kết sẽ chốt trong kỳ, đã có bằng chứng rõ“Chắc chắn có mưa”
Best caseCommit cộng thêm các deal có thể chốt trong kỳ nếu mọi thứ thuận lợi“Có thể mưa nếu gió đổi”
PipelineToàn bộ cơ hội đang mở, kể cả những deal còn ở rất xa“Cả vùng đang vào mùa mưa”

Điểm quan trọng: đây không phải ba nhóm deal tách biệt. Đó là ba cách đọc cùng một pipeline, theo mức độ chắc chắn tăng dần. Cách đặt tên và định nghĩa chi tiết có thể khác nhau giữa các công ty. Bạn có thể đọc thêm trong bài về dự báo bán hàng. Điều cần là cả đội hiểu giống nhau.

Điều kiện để một deal vào Commit

Lỗi phổ biến nhất của người mới làm dự báo là để Commit trở thành “chỗ chứa những deal em thích”. Muốn tránh, hãy viết tiêu chí. Đây là một mẫu để bạn tham khảo, hãy sửa cho hợp ngành:

  • Người quyết định cuối cùng (thường là giám đốc hoặc chủ doanh nghiệp) đã xác nhận miệng hoặc bằng văn bản.
  • Ngân sách đã có hoặc đã được duyệt.
  • Thủ tục đang chạy: hợp đồng đang được pháp chế khách soát, hoặc đề xuất đã gửi và đang chờ ký.
  • Có ngày ký dự kiến, trong kỳ, và bước tiếp theo đã có lịch.

Thiếu một trong bốn điều đó, deal nên ở Best case. Nghe có vẻ khắt khe, nhưng chính sự khắt khe này giúp con số Commit đáng tin.

Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn

Anh Nam Nguyễn, trong một bài về lập kế hoạch kinh doanh, nhắc rằng dự báo của B2B hợp với cách chia các cơ hội thành nhóm theo khả năng thành công. Khi lấy từ các sách về forecasting, anh cũng nêu một nhận xét: nếu chia dự báo thành ba nhóm tích cực, ổn định và tiêu cực, thì dự báo tiêu cực chính xác nhất, rồi tới ổn định, còn dự báo tích cực kém chính xác nhất. Anh tự hỏi vui là “không biết nên vui hay buồn”.

Nhận xét đó nhắc bạn một điều thực tế: con số lạc quan thường là con số kém chắc nhất. Khi đưa lên ban lãnh đạo, hãy để Commit là con số bạn dám đặt tên mình lên.

Hai cách xếp deal vào Commit

Em Hà có một deal 700 triệu với Công ty Cơ khí Tân Phát. Hãy so sánh:

Cách A: “Em để deal Tân Phát vào Commit nhé anh. Khách có vẻ rất thích, anh giám đốc nói cái này hay.”

Cách B: “Em để Tân Phát vào Best case. Anh Tân đã nói thích, nhưng ngân sách phải qua hội đồng quản trị họp ngày 28, em chưa có xác nhận. Nếu hội đồng duyệt, em chuyển lên Commit ngay hôm sau.”

Cách A đưa lời khen của khách vào dự báo. Cách B đưa điều kiện còn thiếu vào dự báo, và cho trưởng nhóm một ngày để kiểm tra. Cách B giúp con số Commit sạch, và giúp bạn biết cần hỏi gì tiếp.

Khi báo cáo lên giám đốc

Trở lại câu hỏi của giám đốc. Câu trả lời của chị Lan có thể như thế này:

“Commit hiện là 800 triệu, gồm ba deal đã có người quyết định xác nhận. Nếu hai deal trong Best case đi đúng hướng thì có thể lên 1,3 tỷ. Pipeline tổng là 3 tỷ nhưng phần lớn còn ở giai đoạn đầu.”

Giám đốc biết mình có thể tính 800 triệu vào dòng tiền, 1,3 tỷ là kịch bản tốt, và 3 tỷ chỉ là bức tranh toàn cảnh. Con số nào trượt, chị Lan cũng đã nói trước.

Cùng ôn lại

  • Commit, Best case và Pipeline là ba cách đọc cùng một pipeline, theo mức chắc chắn tăng dần.
  • Commit cần tiêu chí kiểm chứng được: người quyết định, ngân sách, thủ tục, ngày ký.
  • Con số lạc quan thường kém chắc nhất, nên hãy giữ Commit chặt.
  • Khi báo cáo, hãy đưa cả ba mức thay vì một con số duy nhất.

Có ba mức rồi, vấn đề còn lại là đo xem dự báo của bạn sai bao nhiêu và làm sao để sai ít đi. Đó là nội dung của bài học tiếp theo.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Cách hiểu nào về Commit, Best case và Pipeline đúng nhất?

  2. Em Hà muốn đưa deal 700 triệu vào Commit vì “khách có vẻ rất thích”. Trưởng nhóm nên yêu cầu thêm gì?

  3. Giám đốc hỏi: “Quý này chắc chắn được bao nhiêu?” Cách trả lời tốt nhất của trưởng nhóm là gì?