Startup công nghệ khó tuyển sales B2B vì founder gốc kỹ thuật chưa quen với chu kỳ bán dài, chính sách cho đội bán hàng và việc dựng đội nhóm, trong khi công ty nhỏ lại ít sức hút. Hướng xử lý hợp lý là chia việc bán hàng thành nhiều phần nhỏ, tìm người giỏi từng phần, và đổi cách chọn ứng viên.
Tôi gặp nhiều founder startup công nghệ, và phần lớn đều than khó tuyển sales leader lẫn sales. Điều này cũng dễ hiểu. Các startup công nghệ phụ thuộc nhiều vào founder, mà founder thường có gốc kỹ thuật. Đến một giai đoạn nào đó, họ bộc lộ sự thiếu hụt về kinh nghiệm, kỹ năng và quan hệ để bán hàng và tăng trưởng, nên tuyển thêm sales leader hay sales gần như là bắt buộc. Nhưng câu chuyện không đơn giản. Bài này đi sâu vào riêng trường hợp startup, còn nếu bạn muốn nhìn chung hơn thì có bài vì sao khó tuyển sales B2B.
Bốn chỗ founder hay vướng
Thứ nhất, founder quen định lượng: lương một nhân viên kỹ thuật là X đồng thì sẽ tạo ra X++ đồng. Trong khi đó chu kỳ bán hàng B2B thường dài, sales vào nhiều tháng vẫn chưa chốt được hợp đồng nào, và founder bắt đầu nóng ruột, mất kiên nhẫn.
Thứ hai, founder không quen đưa ra chính sách và quyền lợi cho đội bán hàng. Mức lương thưởng không hợp lý hoặc không đủ hấp dẫn, hoặc quản lý giờ giấc, điểm danh chấm công chặt như đội kỹ thuật, khiến sales vào được ít lâu đã chán và rời đi.
Thứ ba, chưa có kinh nghiệm xây dựng và quản trị đội bán hàng nên bộ phận thì thừa, bộ phận thì thiếu, chức năng dẫm lên nhau hoặc không phối hợp được. Sales B2B lại cần sự hỗ trợ của nhiều bộ phận chức năng, nên chuyện này vừa lãng phí vừa tạo thêm căng thẳng không đáng có cho nhân viên. Cách tổ chức đội thế nào có thể xem ở bài về cấu trúc đội sales B2B.
Thứ tư, founder vốn thông minh nên biết cả ba điểm yếu trên, và mục tiêu rất rõ là tuyển một sales leader xịn để khắc chế. Nhưng công ty còn nhỏ, thương hiệu chưa hấp dẫn, founder lại không có quan hệ trong giới sales nên ít ứng viên. Quỹ lương thì còm mà sales leader thường đòi lương cao, nhiều khi tìm được người rồi vẫn lực bất tòng tâm.
Sáu hướng xử lý
Không có toa thuốc chung cho tất cả. Tôi chỉ nêu tên thuốc, bạn tự chọn và phối hợp.
1. Quay lại lý do bạn khởi nghiệp
Khát vọng, mục tiêu, tầm nhìn hay lý tưởng của bạn chính là thứ thu hút nhân tài và những “tướng” bán hàng mạnh nhất.
2. Đừng đòi một người làm được như bạn
Đừng kỳ vọng quá cao hay yêu cầu quá nhiều, nhất là mong một sales hay sales leader làm được nhiều việc và giỏi bằng mình. Hãy chia bán hàng thành các phần nhỏ và chỉ cần tìm người giỏi một phần. Ví dụ chia thành bốn giai đoạn:
- Marketing: ngoài branding và PR, nhiệm vụ cuối cùng là tạo ra MQL (lead đạt chuẩn marketing) và chuyển cho BD hoặc Sales.
- Business Development: phân tích ngành, khách hàng, đối thủ, nhận MQL về chăm sóc để chuyển thành SQL (lead đạt chuẩn sales), và cả telesales.
- Sales: theo cơ hội, giữ quan hệ, với sự hỗ trợ của đội presales để chốt deal.
- Customer Success: hỗ trợ triển khai, gia hạn, bán chéo và bán thêm dịch vụ, sản phẩm.
Tìm bốn người lo tốt bốn phần này có dễ hơn tìm một người làm tốt cả bốn không? Đội sales mẫu tại OplaCRM cũng gồm sales leader, BDA, customer success manager, marketing leader và BDR.
3. Hạn chế tuyển sales từ ngành B2C
Cách nghĩ và cách bán của B2C (bất động sản, xe hơi, bảo hiểm…) khác xa B2B. Hầu hết sales B2C thiếu kiên nhẫn và sớm bỏ cuộc khi chuyển sang B2B vì thiếu kiến thức và kỹ năng.
4. Không tuyển sales leader B2C làm sales leader B2B
B2C cần sự đeo bám, lăn lộn, thậm chí xôi thịt, mất thể diện một chút miễn bán được hàng. Làm vậy trong B2B thì chỉ được một vài deal đầu, rồi ảnh hưởng nghiêm trọng đến thể diện công ty. Sales leader là phó tướng, tác động đến văn hóa, phong cách của đội lẫn hình ảnh công ty với bên ngoài. Đã quen lãnh đạo kiểu B2C thì rất khó đổi, nên đừng mạo hiểm.
5. Bớt coi trọng “nhiều mối quan hệ”, coi trọng hơn việc biết dùng công nghệ
Thử ngẫm công thức này: sales 10 năm kinh nghiệm có 10 mối quan hệ tốt và có giá trị, sales 20 năm có 20, sales 30 năm có 30. Sales nào cũng có thể kể vanh vách tên sếp này sếp kia, nhưng người thật sự thân thiết và dễ nhờ vả chưa tới một phần mười. Sự thật là số quan hệ không nhiều như bạn nghĩ, và cũng không chênh nhau mấy giữa sales ít và nhiều năm kinh nghiệm.
Còn một xu hướng đáng để ý là hybrid sales, tức kết hợp thuần thục giữa bán online và offline, cùng với việc dùng công nghệ và công cụ như CRM. Với cá nhân sales lẫn phương án bán hàng của cả công ty, đó là lợi thế cạnh tranh rất lớn. Khi hạ trọng số của “nhiều quan hệ”, bạn sẽ thấy nhiều ứng viên tiềm năng hơn, chắc chắn luôn.
6. Nhậu không phải kỹ năng bắt buộc
Tôi khá bất ngờ khi nhiều founder cho rằng nhậu nhẹt là kỹ năng không thể thiếu của sales, và bán hàng là phải nhậu mới chốt được deal. Oan cho người làm sales quá. Kỹ năng không thể thiếu của sales B2B là mang lại giá trị cho khách hàng, chứ không phải uống bia rượu khỏe. Điều này cũng ăn khớp với cách startup công nghệ nên dùng CRM để bán hàng có hệ thống thay vì dựa vào quan hệ.
Thử sức với 3 câu hỏi
Chọn đáp án cho từng câu, rồi bấm Nộp bài để xem điểm.
Theo bài, startup nên xử lý thế nào khi khó tìm được một người bán hàng giỏi toàn diện?
Tìm bốn người lo tốt bốn giai đoạn dễ hơn tìm một người làm tốt cả bốn, nên đừng đòi một người giỏi như founder.
Vì sao bài khuyên không tuyển sales leader B2C làm sales leader B2B?
Sales leader tác động đến văn hóa đội và hình ảnh công ty, mà thói quen lãnh đạo kiểu B2C rất khó thay đổi.
Bài đề nghị điều chỉnh tiêu chí chọn sales như thế nào?
Số mối quan hệ thật sự có giá trị không nhiều và ít chênh nhau giữa sales mới và sales lâu năm, nên công nghệ đáng được coi trọng hơn.
Bạn có muốn đọc bài tiếp theo không?
