Người chủ động rủ thì chọn quán thuận tiện cho người được rủ và trả tiền, nhất là khi đi xin lời khuyên, nhờ giúp hay chào hàng. Giữa bạn bè thì linh hoạt, thường của ai nấy trả. Cấp trên mời cấp dưới thì cấp trên trả. Thêm vài nguyên tắc về người đi xa, người được giúp và chuyện gọi đồ uống là đủ cho hầu hết buổi cafe.
Trước đây tôi có một chị sếp người Mỹ gốc Ấn, sống ở Singapore. Chị rất Tây mà cũng rất Ta, và khéo léo đến mức làm việc với chị lúc nào cũng học được thêm một điều. Có lần chị dặn tôi một bộ quy tắc về chuyện rủ cafe, và tôi nhớ đến tận bây giờ. Cùng là một cuộc hẹn cafe, nhưng quan hệ giữa hai người khác nhau thì cách chọn quán và chuyện ai trả tiền cũng khác. Dưới đây tôi gọi người rủ là A, người được rủ là B.
Khi bạn đi xin lời khuyên, nhờ giúp hoặc chào hàng
Lúc này A cần B hơn B cần A, nên A chịu thiệt một chút là hợp lẽ.
- Địa điểm: chọn nơi thuận tiện nhất cho B. Tôn trọng thời gian của đối phương là điều kiện đầu tiên.
- Thanh toán: A trả toàn bộ, như một cách cảm ơn lời khuyên, sự giúp đỡ và thời gian B đã dành ra. Nếu B nhất quyết muốn chia tiền hay trả giúp, A có thể xin được đãi lại lần sau.
Nếu bạn làm sales, đây chính là tình huống của cuộc hẹn đầu tiên với khách. Chuyện chuẩn bị cho buổi gặp ấy tôi có viết riêng trong bài cách chuẩn bị cuộc họp với khách hàng B2B.
Khi hai người bạn rủ nhau
- Địa điểm: chọn nơi nằm giữa đường của hai bên, hoặc ưu tiên người có lịch ít bận hơn. Bạn bè thì phải linh hoạt và thông cảm cho nhau.
- Thanh toán: thường của ai nấy trả, hoặc ai đứng gần quầy hơn thì trả. Với bạn bè, thoải mái mới là quan trọng. Thỉnh thoảng một người mời khi thấy người kia đang gặp khó khăn, và lần sau người kia thường tự nhiên đáp lại.
Khi bạn đi kết nối, tìm hiểu cơ hội hợp tác
- Địa điểm: A nên đề xuất chỗ trung lập, dễ đến với cả hai, hoặc một quán cafe yên tĩnh, thoải mái. Dù vậy, nếu B đang bận thì vẫn nên nghiêng về phía thuận tiện cho B.
- Thanh toán: A chủ động mời và trả. Đó là thiện chí, cho thấy A nghiêm túc và tôn trọng thời gian của B, đồng thời mở đầu tử tế cho một mối quan hệ mới.
Khi cấp trên mời cấp dưới đi cafe
- Địa điểm: chọn chỗ thuận tiện cho cả hai, hoặc gần nơi làm việc để B không mất nhiều thời gian. Một quán quen, dễ chịu sẽ giúp B dễ mở lòng hơn.
- Thanh toán: cấp trên trả toàn bộ. Nó cho thấy sự quan tâm với nhân viên, và cuộc trò chuyện cũng đỡ áp lực hơn nhiều.
Bốn nguyên tắc về trả tiền do tôi tự thêm vào
Dùng một thời gian, tôi góp thêm mấy nguyên tắc của riêng mình, và tự đặt tên cho dễ nhớ.
- "Người từ xa tới": nếu một người phải đi quãng đường đáng kể mới tới điểm hẹn, người ở gần hơn nên là người đề nghị trả tiền. Đó là cách ghi nhận công sức và thời gian họ bỏ ra.
- "Người được giúp đỡ": khi một người rõ ràng đang nhận sự hỗ trợ, lời khuyên hay lợi ích từ người kia, người ấy nên chủ động trả. Nó vừa là lời cảm ơn, vừa là sự thừa nhận giá trị đối phương mang lại.
- "Chẳng suy nghĩ gì": khi đã thân, chuyện trả tiền trở nên ngẫu nhiên. Ai tiện tay thì trả, không tính toán hay phân bì, miễn là tiền bạc đừng làm hỏng không khí buổi gặp.
- "Anh cứ thích trả tiền cho chú/em": dành cho những mối quan hệ thân, có chênh lệch tuổi tác hoặc địa vị, khi người lớn hơn muốn bao bọc. Người đó, hoặc người có điều kiện hơn, thường xuyên là người trả. Người còn lại cứ vui vẻ nhận, đừng quá câu nệ, nhưng nên tìm cách đáp lại bằng thứ khác, như mời một bữa ăn hay tặng món quà nhỏ.
Chọn đồ uống đắt hay rẻ
Đây là chuyện nhỏ nhưng rất dễ làm người ta khó xử.
Nếu bạn là người mời và trả tiền, hãy để người kia tự do chọn theo sở thích, đừng ngụ ý họ nên gọi món rẻ hay giới hạn lựa chọn của họ. Nếu ngân sách của bạn có hạn, hoặc bạn biết người kia hay gọi món đắt, cách gọn nhất là chọn quán có mức giá hợp lý ngay từ đầu.
Nếu bạn là người được mời, nên gọi đồ uống ở mức vừa phải, phù hợp mặt bằng chung của quán và không chênh quá xa so với ly của người mời. Tránh món đắt hoặc đặc biệt khi người kia trả toàn bộ, trừ khi họ chủ động bảo bạn cứ thoải mái. Chút ý tứ ấy người ta nhìn ra ngay.
Câu hỏi thường gặp
Ai nên trả tiền khi rủ người khác đi cafe để xin lời khuyên?
Người chủ động rủ nên trả toàn bộ và chọn quán thuận tiện cho người kia. Đó là cách cảm ơn thời gian và sự giúp đỡ họ dành cho bạn. Nếu họ muốn chia tiền, bạn có thể xin đãi lại lần sau.
Đi cafe với bạn bè thì ai trả?
Thường của ai nấy trả, hoặc ai đứng gần quầy hơn thì trả. Thỉnh thoảng một người mời khi người kia đang khó khăn, và lần sau sẽ được đáp lại một cách tự nhiên.
Được mời cafe thì nên gọi đồ uống thế nào?
Chọn mức giá vừa phải, phù hợp với quán và không chênh nhiều so với đồ uống của người mời. Chỉ nên gọi món đắt hơn khi họ chủ động bảo bạn cứ thoải mái.

