← Blog Góc nhìn OplaCRM

CEO có nên đi bán hàng không, và bạn thuộc kiểu CEO nào?

CEO có nên đi bán hàng hay không phụ thuộc vào hai yếu tố: công ty có ưu tiên việc đó không, và CEO có làm được không. Thay vì tranh luận nên hay không nên, tôi thấy hữu ích hơn khi xem CEO đang đi bán theo kiểu nào, vì bài viết Harvard Business Review tôi dùng dưới đây chia ra năm kiểu rất dễ nhận ra.

Chủ đề này được bàn khá sôi nổi, có người tán thành, có người phản đối. Nhìn tổng quát thì nó không khó. Với startup, bán hàng tất nhiên quan trọng. Qua năm tháng, khi thành SME hay doanh nghiệp lớn, phát sinh thêm nhiều việc mà chỉ CEO làm được, và họ cần dành thời gian cho những việc đó hơn là cho việc người khác có thể làm, trong đó có bán hàng. Chiều ngược lại cũng có: nhiều CEO không có chuyên môn hay kỹ năng bán hàng, dù mạnh ở nhiều mặt khác, nên ở giai đoạn nào họ cũng không đi bán được.

Năm kiểu CEO đi bán hàng

Theo một bài trên tạp chí Harvard Business Review số tháng 3-4/2021, CEO được chia thành năm nhóm khi nói tới bán hàng:

  1. Hands-off: không can thiệp
  2. Loose cannon: súng tịt ngòi
  3. Social visitor: người quan hệ xã giao
  4. Dealmaker: người chốt deal
  5. Growth champion: lãnh tụ

Cứ đọc tiếp, tôi tin bạn sẽ thấy hình ảnh của mình hoặc của sếp mình trong đó.

Hands-off

CEO từ chối dính tới bán hàng, vì quá giỏi ở chuyên môn khác hoặc quá dở ở việc bán. Khoảng 20% công ty có CEO nhóm này, và kết quả thì dễ đoán: hầu hết phát triển lẹt đẹt.

Bốn nhóm còn lại can thiệp vào bán hàng, và được đánh giá theo hai trục là xây dựng quan hệ và tạo ra doanh số.

Loose cannon

Nhiệt tình nhưng kết quả chẳng bao nhiêu. CEO nhóm này thường không hiểu khách hàng, dự án, insight, đối thủ hay đội ngũ, nhưng nhảy vào dự án rất hăng và phán quyết như đúng rồi. Họ thường tạo ra một đống rắc rối và làm anh em sales bức xúc nhiều hơn là biết ơn.

Social visitor

Hiểu đại khái vấn đề như loose cannon nhưng không can thiệp hay phán quyết. Họ xuất hiện khi cuộc họp hay sự kiện cần người cấp cao, mở đầu câu chuyện đại khái, đến phần chuyên môn thì đẩy cho đội bên dưới. Nhóm này tốt cho việc xây quan hệ, nhưng lâu dần mọi người nhận ra chuyên môn hời hợt thì uy tín cũng mất dần.

Dealmaker

Rất máu chiến, làm hết mình để chốt deal. Họ giỏi chuyên môn, hiểu khách hàng, và sự có mặt của họ mang lại lợi ích lớn cho đội sales, nhất là lúc khách sắp ra quyết định. Cái giá là đội kinh doanh dần phụ thuộc và dựa dẫm vào sếp. Nếu CEO không tìm được người kế nhiệm thì sẽ mãi dành thời gian cho bán hàng và quản lý tiểu tiết, rồi mất tập trung vào chiến lược và mục tiêu dài hạn.

Growth champion

CEO hoàn hảo, vừa làm chiến lược vừa giỏi hỗ trợ bán hàng. Họ xây quan hệ tốt, không sa vào chi tiết từng deal, và biết cách giúp sales gỡ nút thắt để trưởng thành hơn. Nếu sếp bạn thuộc nhóm này thì chúc mừng, vì chỉ có 14% như vậy. Công ty có CEO nhóm này đạt doanh thu và lợi nhuận cao hơn các nhóm khác 2 đến 3 lần.

Nếu CEO chưa "xịn" thì sao?

Với hội đồng quản trị, có hai lựa chọn: điều chỉnh nội quy và mô tả công việc để CEO làm đúng, làm tốt hơn vai trò của mình, hoặc đổi CEO khác.

Với anh em sales có sếp chưa xịn, cũng có ba đường: tự làm quen với cách làm việc của sếp, chờ hội đồng quản trị đổi CEO, hoặc tự đổi CEO bằng cách đổi công ty. Bạn đang là quản lý đội sales và muốn biết mình đứng đâu, có thể đọc thêm bài về lãnh đạo bán hàng giỏi quản lý đội ngũ thế nào, hoặc cấu trúc đội sales B2B nếu muốn giảm sự phụ thuộc vào một người.

Câu hỏi thường gặp

CEO có nên trực tiếp đi bán hàng không?

Tùy hai yếu tố: công ty có ưu tiên việc đó ở giai đoạn hiện tại không, và CEO có đủ chuyên môn, kỹ năng bán hàng không. Với startup thì thường có, còn công ty lớn dần thì CEO cần ưu tiên những việc chỉ mình họ làm được.

Harvard Business Review chia CEO đi bán hàng thành những nhóm nào?

Năm nhóm: hands-off, loose cannon, social visitor, dealmaker và growth champion. Nhóm growth champion chiếm khoảng 14% và thường có doanh thu, lợi nhuận cao hơn các nhóm khác 2 đến 3 lần.

Dealmaker có rủi ro gì?

Đội sales dễ phụ thuộc và dựa dẫm vào sếp. Nếu CEO không tìm được người kế nhiệm thì sẽ mãi sa vào bán hàng và quản lý tiểu tiết, mất tập trung vào chiến lược.