Unit 2/3 · ~12 phút · +300 điểm
Các giai đoạn của deal
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Mô tả năm giai đoạn phổ biến của một deal B2B và mục đích của từng giai đoạn
- Giải thích vì sao mỗi giai đoạn cần có tiêu chí thoát rõ ràng
- Phân biệt chuyển giai đoạn dựa trên bằng chứng với chuyển theo cảm giác
Anh Khoa báo với sếp: “Deal bên Công ty Cơ khí Hòa Bình em nghĩ 80% rồi anh.” Sếp hỏi: “Khách xem báo giá chưa?” Anh Khoa gãi đầu: “Dạ chưa gửi, nhưng em thấy khách ưng.” Câu chuyện này rất quen. Giai đoạn của deal tồn tại để chặn đúng những câu như vậy.
Các trạm trên tuyến chính
Quay lại hình ảnh tuyến vận chuyển. Một kiện hàng đi qua các trạm, và ở mỗi trạm có người kiểm: giấy tờ đủ chưa, hàng đúng khai báo chưa. Qua được mới đi tiếp. Giai đoạn của deal là những trạm đó, và “tiêu chí thoát” là bộ giấy tờ cần có để qua trạm.
Anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, mô tả một quy trình năm giai đoạn khá phổ biến trong các bài viết của mình: Sàng lọc, Khám phá, Trình bày, Thương lượng và Thắng/Thua. Bạn có thể thấy tên gọi khác nhau ở từng công ty, nhưng tinh thần là một.
| Giai đoạn | Mục đích | Tiêu chí thoát (ví dụ) |
|---|---|---|
| Sàng lọc | Xem khách có nhu cầu thật và mình có đáp ứng được không | Trả lời được: vì sao khách cần mua, vì sao bây giờ, vì sao chọn mình |
| Khám phá | Hiểu sâu nhu cầu và cách khách ra quyết định | Có nhu cầu cụ thể, biết ai quyết định, ngân sách sơ bộ, thời điểm |
| Trình bày | Cho khách thấy giải pháp giải đúng vấn đề của họ | Khách đã xem demo hoặc đề xuất và phản hồi cụ thể |
| Thương lượng | Thống nhất giá và điều kiện | Có điều khoản được trao đổi hai chiều, đã có người ký duyệt rõ ràng |
| Thắng / Thua | Ghi nhận kết quả | Có hợp đồng, hoặc khách từ chối rõ ràng kèm lý do |
Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn
Anh Nam cho rằng ở bước Sàng lọc, sales phải trả lời được ba câu: tại sao khách cần mua, tại sao khách cần mua bây giờ và tại sao khách muốn mua của mình. Theo anh, nhiều khách chỉ đi xem hàng, hoặc vào tiệm xe hơi mà đòi mua du thuyền, nên sàng lọc trước khi bỏ nhiều công sức là việc không nên bỏ qua.
Tiêu chí thoát nhìn từ phía khách
Một điểm mà người mới hay nhầm: tiêu chí thoát phải là điều khách đã làm hoặc đã nói, không phải điều bạn đã làm. “Em đã gọi ba lần” là nỗ lực của bạn, chưa phải bằng chứng. “Chị Hương đã gửi bản yêu cầu kỹ thuật cho em” là bằng chứng.
Cách A: “Deal sang giai đoạn Trình bày vì em đã gửi catalogue cho khách.”
Cách B: “Deal sang giai đoạn Trình bày vì anh Phúc, giám đốc sản xuất, đã đồng ý dành một tiếng thứ Năm này để xem demo cùng bộ phận kỹ thuật.”
Cách A tự vẽ ra tiến độ. Cách B có một hành động của khách làm chứng.
Mỗi công ty một quy trình, nhưng đừng thiếu trạm
Quy trình bán hàng của công ty bạn có thể có sáu hay bảy giai đoạn thay vì năm. Điều đó không sao. Điều nên kiểm tra là mỗi giai đoạn có hai thứ: tên rõ nghĩa (nhìn là biết deal đang ở đâu) và tiêu chí thoát bằng chữ. Nếu công ty bạn chưa có tiêu chí thoát, hãy tự viết cho mình trên một tờ giấy và kiểm tra deal với tờ giấy đó. Bạn sẽ bất ngờ về số deal đang đứng nhầm trạm.
Một lưu ý nữa về lùi giai đoạn. Nếu khách bất ngờ đổi người quyết định hoặc hoãn ngân sách, hãy đưa deal lùi một trạm. Lùi không phải thất bại. Nó là cách để pipeline nói đúng sự thật.
Cùng ôn lại
- Giai đoạn là những trạm kiểm soát, mỗi giai đoạn có mục đích riêng.
- Tiêu chí thoát phải là bằng chứng từ phía khách, không phải số việc bạn đã làm.
- Không có tiêu chí chung thì tự viết cho mình, và dám lùi giai đoạn khi cần.
- Thắng hoặc Thua đều phải ghi rõ để rút kinh nghiệm.
Deal đã biết mình đang ở trạm nào. Còn việc cần làm để nó sang trạm kế tiếp thì sao? Đó là nội dung của bài học tiếp theo: bước tiếp theo luôn có ngày cụ thể.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Anh Khoa chuyển một deal sang giai đoạn Thương lượng vì “thấy khách có vẻ ưng”. Khách chưa nhận bản báo giá nào. Vấn đề ở đâu?
Khi nào nên đánh dấu một deal là Thua?
Ở giai đoạn Khám phá, câu hỏi nào gần với tiêu chí thoát nhất?