Unit 2/3 · ~13 phút · +300 điểm

Kể chuyện bằng số liệu ROI

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Giải thích ROI và thời gian hoàn vốn bằng ngôn ngữ đơn giản
  • Xây dựng một phép tính ROI dựa trên con số do khách cung cấp
  • Dùng chi phí của việc không hành động để thuyết phục người cân nhắc

Anh Sơn chủ một công ty sản xuất đồ gỗ nói với bạn sau buổi demo: “Hay đấy em, nhưng đầu tư gần hai trăm triệu thì anh phải trình lên hội đồng thành viên.” Bạn gật đầu, gửi lại bản báo giá và slide tính năng. Hội đồng của anh không đọc nổi mười hai trang tính năng. Họ chỉ muốn biết: bỏ ra bao nhiêu, bao lâu thì lấy lại, nếu không làm thì mất gì.

Người đầu bếp ở bài học trước đã nấu đúng món khách gọi. Giờ đến lúc đưa ra hóa đơn, và hóa đơn phải khiến khách thấy xứng đáng.

ROI nói đơn giản

ROI là tỷ lệ giữa lợi ích khách nhận được và số tiền họ bỏ ra. Bạn chỉ cần nắm hai con số dễ hiểu nhất:

Khái niệmCách hiểuVí dụ minh họa
Chi phí đầu tưTổng số tiền khách bỏ ra, gồm phần mềm, triển khai, đào tạo120 triệu đồng
Lợi ích mỗi thángSố tiền tiết kiệm hoặc kiếm thêm được mỗi tháng10 triệu đồng
Thời gian hoàn vốnChi phí đầu tư chia lợi ích mỗi tháng120 chia 10, bằng 12 tháng
Lãi sau một nămLợi ích cả năm trừ chi phí đầu tư120 trừ 120, bằng 0, nên năm đầu hòa vốn

Tất cả con số trên chỉ là ví dụ minh họa, không phải số liệu thật của một khách hàng nào. Bạn không cần công thức phức tạp. Điều quan trọng là mỗi con số phải có nguồn.

Làm bài tập ROI ở phía khách

Anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, đặt tên bước báo giá trong quy trình của mình là “ROI + Quotation”. Anh giải thích rằng tên này nhắc sales luôn làm bài tập đánh giá Return on Investment ở phía khách hàng để có báo giá sát nhất. Nói cách đơn giản, đừng báo giá trước khi bạn hiểu lợi ích của khách đáng giá bao nhiêu.

Các con số lấy từ đâu? Từ cuộc gọi khám phá, ở tầng “con số” trong bài học về lắng nghe: mỗi tháng trễ mấy đơn, mỗi đơn bao nhiêu, mấy người mất mấy giờ để làm báo cáo. Bạn dùng đúng con số khách đã nói, và ghi là “theo anh Sơn ước tính”.

Hai cách nói với hội đồng

Ví dụ minh họa với anh Sơn (hư cấu), các con số chỉ để làm mẫu:

Sai: “Giải pháp này giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành và nâng cao hiệu quả quản trị.”

Đúng: “Theo anh Sơn, mỗi tháng xưởng trễ khoảng ba đơn, mỗi đơn mất chừng hai chục triệu tiền phạt và đền bù. Nếu giảm được một nửa thì mỗi tháng tiết kiệm được khoảng ba chục triệu. Với chi phí đầu tư hai trăm triệu, khoảng bảy tháng là lấy lại vốn.”

Câu đầu không có gì để kiểm tra. Câu sau có con số, có nguồn, có phép tính mà hội đồng có thể tự nhẩm.

Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn

Anh Nam kể về một cách xử lý khi khách nói “gửi báo giá cho tôi”. Thay vì vội gửi, hãy đưa giá ra và hỏi người nhận thấy giá này cấp trên có duyệt không. Dù họ đáp “ổn”, “hơi cao” hay “không chắc”, bạn đều biết thêm về giá và tình cảm họ dành cho bạn. Anh gọi báo giá là “món quà trao đi”, vì nó mở ra cuộc trò chuyện với người sẽ mang báo giá lên trình sếp.

Khi khách nói chưa cấp thiết

Có lúc khách khen sản phẩm nhưng nói chưa thấy cần ngay. Anh Nam gợi ý hai hướng nói: một là nhìn vào ROI, hai là nhìn vào những thứ mất đi khi không đầu tư, mà anh gọi là “cost of No-Go”. Bạn có thể hỏi khách: “Nếu giữ nguyên cách làm hiện tại thêm một năm nữa, cái giá của việc giao trễ và làm báo cáo tay khoảng bao nhiêu anh nhỉ?” Khách tự tính, và con số khách tự nói thường nặng hơn bất cứ lời thuyết phục nào của bạn.

Hãy dùng cách này tiết chế. Nếu bạn dọa quá, khách sẽ thấy bị ép. Bạn chỉ cần đặt hai con số cạnh nhau: chi phí hành động và chi phí không hành động.

Kể thành một câu chuyện ngắn

Con số cần một mạch kể. Một khung ba câu đủ dùng: tình trạng hiện tại tốn bao nhiêu, sau khi thay đổi khách nhận được gì, và bao lâu thì hoàn vốn. Hãy luyện kể trong hai phút, sau đó gửi cho người ra quyết định một trang duy nhất, không phải mười hai trang.

Cùng ôn lại

  • ROI trả lời câu hỏi sếp của khách quan tâm: bỏ bao nhiêu, bao lâu lấy lại, không làm thì mất gì.
  • Dùng con số khách tự nói, ghi rõ nguồn, và tính phép tính đơn giản mà người nghe tự nhẩm được.
  • Làm bài tập ROI ở phía khách trước khi báo giá.
  • Khi khách chưa thấy cấp thiết, mời họ tự tính chi phí của việc không hành động.

Ngay cả khi có kịch bản và con số tốt, demo vẫn có thể hỏng vì những lỗi rất quen thuộc. Bài học cuối của chủ đề sẽ điểm tên chúng.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Một khách bỏ ra 120 triệu đồng cho giải pháp và ước tính tiết kiệm được 10 triệu mỗi tháng. Thời gian hoàn vốn đơn giản là bao lâu?

  2. Khi dựng bảng ROI cho khách, nguồn con số nào đáng tin nhất trước mặt sếp của khách?

  3. Khách nói: “Sản phẩm hay đấy, nhưng anh chưa thấy cấp thiết phải mua.” Cách đáp nào dùng chi phí của việc không hành động?