Unit 1/3 · ~12 phút · +300 điểm

Chuẩn bị trước đàm phán

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Xác định ba con số cần có trước khi ngồi vào bàn: mục tiêu, mức thấp nhất chấp nhận được và phương án thay thế
  • Liệt kê những “quả cân” ngoài giá mà bạn có thể đem ra trao đổi
  • Áp dụng cách hỏi để biết người nhận báo giá nghĩ gì về giá trước khi đàm phán thật sự bắt đầu

Chị Lan bán dây chuyền đóng gói cho Công ty Thực phẩm Bảo Long (ví dụ). Anh Minh, giám đốc mua hàng, nhìn bảng báo giá một lúc rồi nói: “Bớt cho anh mười phần trăm đi em.” Chị Lan chưa nghĩ trước chuyện này. Chị cười, nói “Dạ để em xin sếp xem sao”, và hai ngày sau quay lại với mức giảm tám phần trăm. Anh Minh vẫn chưa hài lòng.

Chị Lan không kém. Chị chỉ bước vào bàn đàm phán tay không.

Hình dung chiếc cân hai đĩa

Trong cả chủ đề này, hãy nghĩ đàm phán như một chiếc cân hai đĩa. Một bên là thứ khách muốn, một bên là thứ bạn có thể trao. Mỗi lần nhượng bộ là bạn bỏ đi một quả cân. Người nào biết mình có bao nhiêu quả cân, mỗi quả nặng nhẹ ra sao, sẽ đặt chúng rất cẩn thận. Người nào không biết thì bỏ hết vào đĩa trong mười phút đầu.

Chuẩn bị nghĩa là kiểm kho quả cân trước khi cuộc họp bắt đầu.

Ba con số cần có trước khi ngồi vào bàn

  • Mục tiêu: kết quả bạn thật sự muốn, ví dụ giá niêm yết với hợp đồng 12 tháng.
  • Mức thấp nhất chấp nhận được: dưới mức này thì bạn đứng dậy, vì deal không còn đáng làm. Hãy tính cùng sếp hoặc phòng tài chính từ trước, đừng quyết ngay tại bàn.
  • Phương án thay thế: nếu deal này rơi thì bạn còn gì? Trong sách về đàm phán, khái niệm này gọi là BATNA, viết tắt của “phương án tốt nhất nếu không đạt thỏa thuận”, do Roger Fisher và William Ury đưa ra trong cuốn Getting to Yes.

Ghi ba con số này vào ghi chú của deal trong CRM. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy mình đáp nhẹ nhàng hơn hẳn khi đã có chúng trong tay.

Kiểm kho quả cân ngoài giá

Giá chỉ là một quả cân, lại là quả đau nhất khi bỏ ra. Còn nhiều thứ khác bạn có thể trao đổi, và với khách chúng đáng giá hơn bạn nghĩ. Hãy điền bảng này cho từng deal lớn:

Quả cânTốn của bạnCó giá trị với khách khi
Thời hạn thanh toán (30 ngày thành 45 ngày)Ít, nếu dòng tiền công ty cho phépKhách đang siết dòng tiền cuối quý
Buổi đào tạo thêm cho nhân viênMột vài giờ của đội triển khaiKhách lo nhân viên không chịu dùng
Lịch giao hàng hoặc triển khai ưu tiênPhải sắp xếp nội bộKhách có mốc cứng như mùa cao điểm
Thời hạn hợp đồng dài hơnGần như không mất gìKhách muốn giá ổn định
Đồng ý làm câu chuyện khách hàngKhông tốnLà quả cân của bạn, khách cho bạn thì bạn đáp lại

Cột giữa là phần quan trọng. Những thứ tốn bạn ít mà khách quý nhiều là quả cân tốt nhất.

Biết trước khách sẽ ép bằng gì

Hỏi chính mình ba câu: ai ngồi bên kia bàn và ai thật sự ký? Khách đang so với ai? Việc gì khiến khách phải chốt trong quý này? Nếu chưa trả lời được, đó là việc phải hỏi thêm khách ngay hôm nay chứ không phải việc để đoán.

Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn

Anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, nhận xét rằng khi khách B2B nói “gửi tôi báo giá”, thường người nhận là trợ lý hoặc phòng mua hàng, rồi họ mới trình lên cấp trên. Anh cho rằng gửi báo giá ngay là non tay. Anh khuyên hỏi lại: “Giá em có sẵn đây, chị thấy các sếp có duyệt không ạ?” Dù chị trả lời “ổn”, “hơi cao” hay “chưa chắc”, bạn đều biết thêm về giá của mình và về thiện cảm chị dành cho bạn. Phe trên bàn cũng đổi: từ “khách và mình” thành “sếp của chị và mình cùng chị”.

Hai cách đáp khi khách xin bớt

Cách làm saiCách làm đúng
“Dạ để em xin sếp giảm cho anh mười phần trăm.”“Dạ, anh cần giá về mức nào thì trình được lên trên? Và ngoài giá, anh còn điều kiện nào cần sửa không để em tính một lượt?”

Câu thứ nhất hứa trước khi biết mình cho được bao nhiêu và trao luôn quả cân đầu tiên. Câu thứ hai hỏi thông tin, không hứa gì, và mở thêm quả cân khác trên bàn. Câu nào bạn muốn mình nói vào thứ Hai tuần sau?

Cùng ôn lại

  • Chuẩn bị đàm phán là xác định mục tiêu, mức thấp nhất chấp nhận được và phương án thay thế, trước khi gặp khách.
  • Giá chỉ là một quả cân. Thời hạn thanh toán, đào tạo, lịch triển khai, thời hạn hợp đồng cũng có thể đem ra trao đổi.
  • Hỏi người nhận báo giá cảm nhận của họ trước khi gửi, để biết thêm về giá và kéo họ về cùng phía.
  • Ghi ba con số vào CRM để không phải quyết định dưới áp lực.

Khi đã biết mình có những quả cân nào, bài học tiếp theo sẽ dạy bạn đặt chúng xuống bàn đúng cách: mỗi lần nhượng bộ đều phải đổi lấy một điều kiện.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Công ty bạn bán hệ thống quản lý kho. Khách xin giảm 12% và bạn chưa có sẵn mức nào để đứng. Việc nào nên làm đầu tiên?

  2. Phương án thay thế (thường gọi là BATNA) của bạn trong một deal là gì?

  3. Chị phòng mua hàng nhờ bạn gửi báo giá để chị trình lên. Cách làm nào cho bạn nhiều thông tin nhất?