Unit 1/3 · ~12 phút · +300 điểm
Lead, liên hệ, công ty và cơ hội
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Phân biệt bốn đối tượng dữ liệu chính trong CRM B2B: lead, liên hệ, công ty và cơ hội
- Giải thích vì sao marketer cần ghi dữ liệu theo đúng đối tượng để đo được doanh thu
- Thiết lập bộ trường tối thiểu marketer cần có trên từng đối tượng
Chào mừng bạn đến với chặng Nuôi dưỡng và automation trên CRM. Ở chặng trước, bạn đã học cách gắn UTM, đo sự kiện bằng GA4 và thu dữ liệu bên thứ nhất. Nhưng dữ liệu đó chỉ thành tiền khi nó rơi vào đúng chỗ trong CRM, được chấm điểm, được nuôi dưỡng và được chuyển cho sales đúng lúc. Chặng này đi qua toàn bộ hành trình đó, và mọi thứ bắt đầu từ một câu hỏi tưởng đơn giản: một người điền form thì ta ghi họ vào đâu?
Vì sao marketer phải hiểu mô hình dữ liệu CRM?
Nhiều marketer coi CRM là “công cụ của sales”. Kết quả là lead được đổ vào bừa bãi, mỗi người một kiểu, và đến cuối quý không ai trả lời được câu “marketing mang về bao nhiêu doanh thu”. CRM không chỉ là sổ danh bạ. Nó là một mô hình dữ liệu: mỗi loại thông tin có một đối tượng riêng, và các đối tượng nối với nhau bằng quan hệ.
Hiểu mô hình này, bạn sẽ biết trường nào cần thu ở form, trường nào phải giữ khi lead chuyển đổi, và báo cáo nào là có thể làm được. Không hiểu, bạn sẽ thiết kế workflow trên một nền móng lệch.
Bốn đối tượng cốt lõi
Lead
Một người hoặc công ty chưa được xác nhận, mới để lại tín hiệu quan tâm
Liên hệ
Một người cụ thể đã được xác nhận, gắn với một công ty
Công ty
Tổ chức nơi các liên hệ làm việc, là đơn vị mua hàng trong B2B
Cơ hội
Một thương vụ cụ thể, có giá trị, giai đoạn và ngày dự kiến chốt
Lead là “tín hiệu thô”: anh Khoa tải catalogue, chị Hương để lại số điện thoại ở hội chợ. Ta chưa biết họ có nhu cầu thật không, công ty có hợp ICP không. Lead là vùng làm việc chính của marketing.
Liên hệ và công ty là dữ liệu đã được xác nhận. Một công ty có thể có nhiều liên hệ: người dùng, người ảnh hưởng, người quyết định. Đây là cách CRM phản ánh thực tế B2B, nơi một quyết định mua thường có nhiều người tham gia.
Cơ hội (deal, opportunity) là một thương vụ: “Nhà máy Thiên Hương mua 50.000 thùng carton quý 4”. Cơ hội có giá trị tiền, giai đoạn trong pipeline và người phụ trách. Doanh thu, tỷ lệ thắng và chu kỳ bán đều được tính trên cơ hội.
Lưu ý
Mỗi CRM gọi tên hơi khác: có nơi gọi là Lead/Contact/Account/Deal, có nơi gộp lead và liên hệ làm một và phân biệt bằng trường trạng thái. Tên menu có thể khác tùy phiên bản, nhưng logic bốn lớp này gần như giống nhau.
Chuyển đổi lead: khoảnh khắc quan trọng nhất
Khi sales xác nhận một lead có nhu cầu thật, họ thực hiện thao tác chuyển đổi lead (convert). Thông thường, một lead sẽ sinh ra ba thứ cùng lúc:
- Một liên hệ mang thông tin của người đó (tên, email, số điện thoại, chức danh).
- Một công ty mới, hoặc liên hệ được gắn vào công ty đã có sẵn.
- Một cơ hội (tùy chọn) nếu đã có thương vụ cụ thể để theo đuổi.
Với marketer, điều cần canh là những trường nào đi theo khi chuyển đổi. Nếu trường “nguồn lead”, “chiến dịch đầu tiên” hay các giá trị UTM nằm trên lead mà không được ánh xạ sang liên hệ và cơ hội, thì sau chuyển đổi, dấu vết marketing biến mất. Báo cáo doanh thu theo kênh sẽ trống trơn.
Góc martech
Trong phần cài đặt chuyển đổi lead (field mapping), hãy kiểm tra từng trường tùy chỉnh của marketing: lead_source, utm_source, utm_medium, utm_campaign, ngày tạo lead. Tạo một lead thử, chuyển đổi, rồi mở liên hệ và cơ hội xem giá trị còn không. Đây là bài kiểm tra 5 phút cứu cả một năm báo cáo.
Bộ trường tối thiểu marketer cần
Đừng cố thu mọi thứ. Form dài làm giảm chuyển đổi, và trường không ai dùng chỉ làm rác. Dưới đây là bộ khung gợi ý cho một doanh nghiệp B2B vừa và nhỏ:
| Đối tượng | Trường nên có | Dùng để làm gì |
|---|---|---|
| Lead | Họ tên, email công việc, số điện thoại, tên công ty, nguồn lead, chiến dịch, UTM, trạng thái đồng ý nhận tin | Phân loại, chấm điểm, đo kênh |
| Liên hệ | Chức danh, vai trò trong quyết định mua, giai đoạn vòng đời, người phụ trách | Cá nhân hóa nội dung, biết ai cần thuyết phục |
| Công ty | Ngành, quy mô nhân sự, khu vực, website, mức khớp ICP | Chấm điểm hồ sơ, phân khúc |
| Cơ hội | Giá trị, giai đoạn, ngày dự kiến chốt, nguồn gốc chiến dịch, lý do thắng hoặc thua | Đo doanh thu từ marketing, hiệu chỉnh chấm điểm |
Hãy để ý trường trạng thái đồng ý nhận tin. Bạn đã học ở chặng trước rằng xử lý dữ liệu cá nhân cần căn cứ rõ ràng. Ghi nhận sự đồng ý ngay trên bản ghi giúp mọi workflow sau này biết ai được phép nhận email hay tin nhắn marketing.
Còn trường lý do thắng hoặc thua trên cơ hội nghe có vẻ là việc của sales, nhưng đây là nguyên liệu quý nhất của marketer. Ở module chấm điểm lead, bạn sẽ dùng chính dữ liệu này để kiểm tra xem mô hình chấm điểm có đúng không.
Một ví dụ đi trọn vòng
Công ty Phần mềm Kho Vận Sao Việt chạy quảng cáo LinkedIn cho ebook “Tối ưu tồn kho cho nhà phân phối”. Chị Mai, trưởng phòng vận hành của Công ty Phân phối Minh Long, tải ebook. CRM tạo một lead với utm_source=linkedin, utm_campaign=ebook-ton-kho-q3.
Hai tuần sau, chị Mai xem trang bảng giá ba lần. Sales gọi, xác nhận Minh Long có 3 kho và đang quản lý bằng Excel. Lead được chuyển đổi: chị Mai thành liên hệ, Minh Long thành công ty, và một cơ hội “Minh Long, gói 3 kho” được tạo với nguồn gốc chiến dịch là ebook tồn kho. Sau đó, sales thêm giám đốc tài chính của Minh Long làm liên hệ thứ hai vì anh là người duyệt ngân sách.
Ba tháng sau deal thắng. Nhờ liên kết đúng, marketer chỉ cần một báo cáo để thấy chiến dịch ebook góp bao nhiêu doanh thu, không phải đi hỏi từng sales.
Cùng ôn lại
- CRM B2B có bốn đối tượng cốt lõi: lead, liên hệ, công ty và cơ hội, mỗi loại trả lời một câu hỏi khác nhau.
- Lead là tín hiệu chưa xác nhận; cơ hội là thương vụ có giá trị tiền. Đừng tạo cơ hội quá sớm.
- Khi chuyển đổi lead, phải ánh xạ các trường nguồn, chiến dịch và UTM sang liên hệ và cơ hội, nếu không báo cáo doanh thu theo kênh sẽ mất dấu.
- Thu ít trường nhưng đúng, và ghi nhận trạng thái đồng ý nhận tin ngay trên bản ghi.
Biết ghi dữ liệu vào đâu rồi, bài tiếp theo sẽ giúp bạn theo dõi một người đi từ khách lạ đến khách hàng qua các giai đoạn vòng đời.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Chị Thảo, marketer của Công ty Thiết bị Công nghiệp Hòa Phát Đạt, nhận một form tải catalogue từ anh Khoa, chưa ai trong công ty từng làm việc với anh. Bản ghi này nên được tạo ở đâu trong CRM?
Đội marketing của một công ty logistics muốn biết “chiến dịch webinar quý 3 mang về bao nhiêu doanh thu”. Thiếu điều gì thì câu hỏi này không trả lời được?
Một công ty bao bì đang bán cho Nhà máy Bánh kẹo Thiên Hương. Ở đó có trưởng phòng mua hàng, giám đốc nhà máy và kế toán trưởng cùng tham gia. Cách ghi nào đúng nhất?