Unit 2/3 · ~13 phút · +300 điểm
Persona và nhóm ra quyết định mua
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Phân biệt các vai trò trong nhóm ra quyết định mua của một doanh nghiệp
- Xây dựng thẻ persona dựa trên phỏng vấn khách và dữ liệu bán hàng thay vì phỏng đoán
- Thiết lập cách ghi nhận vai trò người liên hệ trong CRM để nhắm nội dung theo từng người
Ở bài trước, bạn đã vẽ ICP để chọn đúng loại công ty. Nhưng hãy nhớ lại bài đầu tiên: ở B2B, nhiều người cùng tham gia một quyết định mua. Một nội dung chỉ chạm tới người dùng cuối mà bỏ quên người duyệt ngân sách thì deal vẫn có thể đứng im. Bài này giúp bạn nhìn rõ những con người đứng sau một quyết định mua và mô tả họ thành persona có ích cho marketing.
Nhóm ra quyết định mua gồm những ai
Không phải deal nào cũng có đủ các vai trò dưới đây, và một người có thể kiêm nhiều vai. Nhưng biết danh sách này giúp bạn hỏi đúng câu: “Trong deal này, ai đang giữ vai nào?”
| Vai trò | Họ làm gì | Ví dụ ở nhà máy mua máy nén khí |
|---|---|---|
| Người khởi xướng / người dùng | Gặp vấn đề hằng ngày, đề xuất tìm giải pháp | Trưởng ca vận hành, kỹ thuật viên bảo trì |
| Người ảnh hưởng kỹ thuật | Đánh giá giải pháp có đúng yêu cầu không | Trưởng phòng kỹ thuật, kỹ sư cơ điện |
| Người mua | Lấy báo giá, so sánh, đàm phán điều khoản | Phòng mua hàng |
| Người duyệt ngân sách | Xem bài toán chi phí, dòng tiền | Kế toán trưởng, giám đốc tài chính |
| Người quyết định | Ký cuối cùng | Giám đốc nhà máy, chủ doanh nghiệp |
| Người gác cổng | Kiểm soát thông tin đi vào | Thư ký, trợ lý, lễ tân |
Trong nhóm này thường có một người đặc biệt: người ủng hộ (champion). Họ tin vào giải pháp của bạn và chủ động thuyết phục những người còn lại. Một phần lớn việc của marketing B2B là trang bị cho người ủng hộ những gì họ cần để thắng cuộc họp nội bộ.
Persona B2B nên chứa gì
Persona kiểu “chị Mai, 35 tuổi, thích du lịch, uống cà phê sữa” nghe sinh động nhưng ít giúp bạn viết nội dung. Persona B2B có ích khi trả lời được các câu hỏi liên quan đến quyết định mua:
Mục tiêu
Họ được đánh giá bằng chỉ số gì trong công việc
Nỗi lo
Điều gì khiến họ mất ngủ, rủi ro nào họ sợ gánh
Câu hỏi
Những câu họ sẽ hỏi trước khi đồng ý
Kênh
Họ tìm thông tin ở đâu: Google, nhóm Zalo ngành, hội chợ, đồng nghiệp
Ví dụ thẻ persona Ngọc Anh viết cho Tân Phát:
Anh Phong, trưởng phòng kỹ thuật nhà máy thực phẩm. Được đánh giá bằng thời gian dừng máy và chi phí bảo trì. Sợ nhất là dây chuyền dừng giữa mùa cao điểm. Hay hỏi: máy có chạy ổn liên tục ba ca không, linh kiện thay thế có sẵn không, kỹ thuật viên tới trong bao lâu. Tìm thông tin qua Google, nhóm kỹ sư cơ điện trên Zalo và Facebook, và hỏi đồng nghiệp ở nhà máy khác.
Chị Hạnh, kế toán trưởng. Được đánh giá bằng kiểm soát chi phí và dòng tiền. Sợ khoản đầu tư lớn không chứng minh được hiệu quả. Hay hỏi: tổng chi phí sở hữu trong 5 năm là bao nhiêu, bao lâu hoàn vốn, có trả góp hoặc thuê không.
Bạn thấy ngay hai người cần hai loại nội dung khác nhau: anh Phong cần thông số, nghiên cứu tình huống vận hành, cam kết dịch vụ; chị Hạnh cần bảng tính chi phí và hoàn vốn.
Lấy thông tin persona từ đâu
Persona tốt được xây từ lời nói của khách, không phải từ phỏng đoán trong phòng họp:
- Phỏng vấn 5–8 khách hàng gần đây, mỗi cuộc 20–30 phút. Hỏi: Điều gì khiến anh chị bắt đầu tìm giải pháp? Ai đã tham gia quyết định? Điều gì suýt làm anh chị chọn bên khác?
- Nghe ghi âm hoặc đọc ghi chú cuộc gọi của sales để gom những câu hỏi và phản đối lặp lại.
- Đọc lý do thắng, thua trong CRM. Nếu CRM chưa có trường lý do thua, đó là việc nên đề xuất với sales.
- Hỏi đội chăm sóc khách hàng về những thắc mắc sau mua.
Mẹo
Bắt đầu với 2–3 persona cho những vai trò quan trọng nhất. Mười persona nghe đầy đủ nhưng không ai dùng. Khi phỏng vấn khách, hãy xin phép ghi âm và chỉ dùng ghi âm cho mục đích đã nói với khách.
Đưa vai trò mua vào CRM
Để nhắm nội dung theo từng người, CRM cần biết mỗi liên hệ là ai trong nhóm mua:
- Gắn liên hệ vào công ty: mọi lead từ cùng một doanh nghiệp phải nằm dưới một hồ sơ công ty, tránh mỗi người một hồ sơ rời rạc.
- Thêm trường “Vai trò mua” với danh sách cố định: người dùng, kỹ thuật, mua hàng, duyệt ngân sách, quyết định.
- Thu chức danh trên form bằng danh sách chọn thay vì ô gõ tự do, để dễ quy về vai trò.
Khi đã có dữ liệu này, các chặng sau sẽ dùng nó để chạy kịch bản nuôi dưỡng khác nhau cho người kỹ thuật và người duyệt ngân sách trong cùng một công ty.
Cùng ôn lại
- Quyết định mua B2B có nhiều vai trò: người dùng, người ảnh hưởng kỹ thuật, người mua, người duyệt ngân sách, người quyết định, người gác cổng.
- Marketing cần trang bị cho người ủng hộ những gì họ cần để thuyết phục nội bộ.
- Persona B2B tập trung vào mục tiêu, nỗi lo, câu hỏi và kênh thông tin, xây từ phỏng vấn khách và dữ liệu bán hàng.
- Gắn liên hệ vào công ty và ghi vai trò mua trong CRM để nhắm nội dung theo từng người.
Bạn đã biết ai tham gia quyết định. Bài tiếp theo xem họ đi qua những giai đoạn nào từ lúc nhận ra vấn đề tới lúc ký hợp đồng.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Ở một nhà máy bánh kẹo, trưởng bộ phận kỹ thuật rất thích giải pháp máy nén khí của Tân Phát, nhưng deal đứng im ba tuần. Ngọc Anh nên hỗ trợ sales bằng nội dung nào?
Team marketing MinaSoft định viết persona “Anh Tuấn, 38 tuổi, thích chơi golf, lái xe SUV”. Góp ý nào hữu ích nhất?
Làm thế nào để marketer biết một lead trong CRM đang đóng vai trò gì trong nhóm mua?