Unit 2/3 · ~12 phút · +300 điểm
Kể chuyện khách hàng tiêu biểu
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Mô tả bốn phần của một câu chuyện khách hàng: bối cảnh, vấn đề, hành trình và kết quả
- Áp dụng cách chọn câu chuyện phù hợp với người nghe
- Liệt kê những nguyên tắc giữ câu chuyện trung thực và được khách đồng ý
Ở unit trước, bạn đã dựng một cây cầu ba nhịp từ tính năng sang giá trị. Nhưng khách đứng ở đầu cầu vẫn còn ngần ngại: “Cầu này có chắc không? Đã có ai đi qua chưa?”. Câu trả lời tốt nhất không phải là bản vẽ kỹ thuật. Đó là câu chuyện về một người đã đi qua và đến nơi an toàn.
Vì sao câu chuyện có sức nặng
Khách doanh nghiệp, nhất là ở Việt Nam, rất hay hỏi một câu: “Bên em đã làm cho ai giống bên anh chưa?”. Câu hỏi đó không phải để làm khó bạn. Mua một giải pháp B2B là một quyết định có rủi ro. Nếu chọn sai, người đề xuất mất uy tín với sếp. Một câu chuyện có thật giúp khách hình dung được kết quả và bớt lo.
Câu chuyện còn dễ nhớ hơn số liệu. Sau buổi gặp, khách có thể quên thông số, nhưng sẽ nhớ “cái chuỗi nhà thuốc ở Cần Thơ cũng từng bị y như mình”. Và khi họ kể lại cho sếp, họ sẽ kể lại câu chuyện đó.
Bốn phần của một câu chuyện khách hàng
| Phần | Trả lời câu hỏi | Ví dụ (hư cấu) |
|---|---|---|
| Bối cảnh | Khách là ai, giống người nghe ở điểm nào? | Công ty Phân phối Hưng Long, bán hàng tiêu dùng cho tạp hóa ở miền Tây, khoảng 30 nhân viên bán hàng. |
| Vấn đề | Họ gặp khó gì, khó đến mức nào? | Nhân viên báo đơn qua Zalo, cuối ngày kế toán ngồi gõ lại, thường sai và trễ. Giám đốc không biết tuyến nào đang bán kém. |
| Hành trình | Họ đã làm gì, cùng bạn ra sao? | Bắt đầu với hai tuyến thử nghiệm, sau đó mở rộng dần. Có những tuần đầu nhân viên chưa quen. |
| Kết quả | Điều gì đã thay đổi? | Kế toán không còn gõ lại đơn. Giám đốc xem số liệu theo tuyến mỗi sáng và điều chỉnh sớm hơn. |
Đừng bỏ qua phần hành trình. Một câu chuyện “mọi thứ suôn sẻ ngay từ đầu” nghe giống quảng cáo. Kể thêm một chút khó khăn thật làm câu chuyện đáng tin hơn nhiều.
Câu nào hấp dẫn hơn?
Chị Lan bán phần mềm quản lý bán hàng. Chị gặp anh Dũng, Giám đốc kinh doanh một công ty phân phối thiết bị điện. Anh Dũng hỏi: “Bên em có khách nào giống bên anh không?”.
Cách A: “Dạ có chứ anh, bên em có rất nhiều khách hàng lớn, toàn công ty top đầu, ai dùng cũng khen ạ.”
Cách B: “Dạ có anh. Bên em có một khách cũng phân phối thiết bị, đội sales khoảng hai chục người như bên anh. Trước đây giám đốc kinh doanh bên đó phải chờ đến họp cuối tháng mới biết ai đang chăm khách nào. Sau vài tháng dùng chung một hệ thống, anh ấy xem được ngay trong tuần và kịp hỗ trợ những bạn đang chững lại. Anh có đang gặp chuyện tương tự không ạ?”
Cách A chỉ là lời khẳng định. Cách B cho anh Dũng thấy chính mình trong đó, và kết thúc bằng một câu hỏi để anh kể tiếp về vấn đề của anh.
Chọn đúng câu chuyện cho đúng người
Bạn không cần một trăm câu chuyện. Bạn cần ba đến năm câu chuyện tốt, mỗi câu hợp với một kiểu khách. Khi chọn, hãy xét:
- Cùng ngành hoặc cùng mô hình: phân phối nghe chuyện phân phối, sản xuất nghe chuyện sản xuất.
- Cùng quy mô: chủ một xưởng 50 người khó thấy mình trong câu chuyện của một tập đoàn hàng nghìn nhân viên.
- Cùng vai trò người nghe: kể cho trưởng phòng vận hành thì nhấn vào vận hành, kể cho chủ doanh nghiệp thì nhấn vào kết quả kinh doanh. Đây chính là bài học “mỗi người đứng một chỗ trên bờ” ở unit trước.
Mẹo
Hỏi đồng nghiệp đội chăm sóc khách hàng: “Khách nào gần đây vui nhất với mình, và vì sao?”. Họ thường biết những câu chuyện hay mà đội bán hàng chưa nghe.
Giữ câu chuyện trung thực
Câu chuyện khách hàng là thứ dễ bị “tô hồng” nhất trong nghề bán. Và cũng là thứ dễ bị lật tẩy nhất, vì giới kinh doanh trong một ngành ở Việt Nam thường quen biết nhau. Hãy giữ vài nguyên tắc:
- Chỉ nêu tên khi được phép. Nếu chưa chắc, hãy nói “một công ty phân phối ở miền Tây” thay vì nêu tên.
- Không làm tròn số liệu theo hướng có lợi. Không có số liệu đo được thì kể sự thay đổi bằng lời, như “giờ giám đốc xem được số liệu mỗi sáng”.
- Không nhận công của người khác. Nếu kết quả có phần lớn nhờ chính đội ngũ của khách, hãy nói vậy. Khách nghe sẽ tin bạn hơn.
- Sẵn sàng cho khách gọi kiểm chứng. Câu chuyện mạnh nhất là câu chuyện khách cũ sẵn lòng kể lại.
Cùng ôn lại
- Câu chuyện khách hàng cho người nghe thấy có người đã đi qua cây cầu và đến nơi an toàn.
- Một câu chuyện tốt có bốn phần: bối cảnh, vấn đề, hành trình và kết quả.
- Chọn câu chuyện mà người nghe thấy chính mình trong đó: cùng ngành, cùng quy mô, cùng vai trò.
- Kể đúng sự thật và chỉ nêu tên, số liệu khi đã được khách đồng ý.
Khách đã tin cây cầu của bạn chắc chắn. Nhưng trên con sông ấy còn những cây cầu khác do đối thủ dựng. Ở unit tiếp theo, bạn sẽ học cách định vị mình trước đối thủ mà không phải nói xấu ai.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Bạn sắp gặp chủ một chuỗi nhà thuốc 15 cửa hàng. Câu chuyện nào nên kể?
Câu chuyện nào dưới đây thiếu phần quan trọng nhất khiến khách tin?
Bạn muốn nhắc tên một khách hàng cũ kèm kết quả cụ thể trong buổi gặp khách mới. Bạn nên làm gì trước?