Unit 1/3 · ~14 phút · +300 điểm

Các mô hình attribution

Mục tiêu học tập

Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:

  • Giải thích attribution là gì và vì sao không có mô hình nào “đúng tuyệt đối”
  • Phân biệt sáu mô hình: first-touch, last-touch, linear, time-decay, position-based và data-driven
  • Tính được phần công lao của từng kênh cho một deal theo các mô hình dựa trên quy tắc

Module trước giúp bạn nối nguồn lead với kết quả bán hàng. Nhưng thực tế hiếm khi đơn giản kiểu “một kênh, một deal”. Một khách B2B có thể thấy quảng cáo, dự webinar, đọc vài email, rồi mới tìm Google và đăng ký demo. Vậy kênh nào được ghi công? Câu hỏi đó gọi là attribution (phân bổ công lao). Bài này giới thiệu các mô hình phổ biến và cách tính từng mô hình bằng tay.

Attribution là một quy ước, không phải sự thật

Mỗi mô hình attribution là một quy tắc chia điểm cho các điểm chạm (touchpoint) trên hành trình của khách. Không mô hình nào phản ánh đúng hoàn toàn suy nghĩ của người mua. Mỗi mô hình trả lời một câu hỏi khác nhau. Việc của bạn là chọn mô hình phù hợp với câu hỏi đang hỏi, và nói rõ mình dùng mô hình nào khi báo cáo.

Ví dụ dùng xuyên suốt

Công ty Phần mềm Kho Vận Minh An chốt một deal 300 triệu đồng. Trên CRM, hành trình của khách gồm 4 điểm chạm (số liệu ví dụ):

  1. Ngày 1: nhấp quảng cáo Facebook, đọc bài về quản lý tồn kho.
  2. Ngày 20: đăng ký và dự webinar.
  3. Ngày 35: mở email mời xem case study.
  4. Ngày 42: tìm tên công ty trên Google, vào website và đăng ký demo.

Bốn mô hình dựa trên quy tắc đơn giản

First-touch

Toàn bộ công lao cho điểm chạm đầu tiên. Ở ví dụ, Facebook nhận 300 triệu. Mô hình này hữu ích khi bạn muốn biết kênh nào tạo nhu cầu, đưa người mới vào phễu. Điểm yếu: bỏ qua mọi thứ xảy ra sau đó.

Last-touch

Toàn bộ công lao cho điểm chạm cuối cùng trước chuyển đổi. Google Search nhận 300 triệu. Dễ đo, nhiều công cụ quảng cáo mặc định gần giống cách này. Điểm yếu: thường “thưởng” cho tìm kiếm thương hiệu và truy cập trực tiếp, trong khi khách tìm tên công ty là vì đã biết đến từ trước.

Linear

Chia đều cho mọi điểm chạm. Mỗi kênh nhận 300 ÷ 4 = 75 triệu. Công bằng về hình thức, nhưng coi một lần mở email ngang với một buổi webinar 60 phút.

Time-decay

Điểm chạm càng gần ngày chuyển đổi càng được nhiều công. Cách chia cụ thể tùy công cụ, thường dựa trên “chu kỳ bán rã” (half-life): cứ lùi thêm một khoảng thời gian nhất định thì trọng số giảm một nửa. Để minh họa, giả sử bốn điểm chạm nhận lần lượt 10%, 20%, 30%, 40%: Facebook 30 triệu, webinar 60 triệu, email 90 triệu, Google 120 triệu. Mô hình này hợp với chu kỳ ngắn, nhưng với B2B kéo dài nhiều tháng, nó dễ đánh giá thấp kênh mở đầu.

Position-based: coi trọng điểm đầu và điểm cuối

Position-based (còn gọi là U-shaped) thường chia 40% cho điểm chạm đầu, 40% cho điểm chạm cuối, 20% còn lại chia đều cho các điểm ở giữa. Với ví dụ:

  • Facebook (đầu): 40% × 300 = 120 triệu.
  • Webinar và email (giữa): 20% × 300 = 60 triệu, chia đôi mỗi kênh 30 triệu.
  • Google (cuối): 40% × 300 = 120 triệu.

Một biến thể trong B2B là W-shaped, thêm mốc thứ ba là lúc lead được tạo hoặc thành MQL, mỗi mốc khoảng 30%, phần còn lại chia cho các điểm khác. Tỷ lệ chỉ là quy ước, bạn có thể chỉnh nhưng phải ghi rõ.

Bảng tổng hợp

Mô hìnhFacebookWebinarEmailGoogleTrả lời câu hỏi
First-touch300000Kênh nào mở cửa?
Last-touch000300Kênh nào chốt chuyển đổi?
Linear75757575Kênh nào có mặt trên hành trình?
Time-decay (ví dụ)306090120Kênh nào đẩy khách lúc gần quyết định?
Position-based 40/20/401203030120Cân bằng giữa mở cửa và chốt

Đơn vị: triệu đồng. Tổng mỗi dòng luôn bằng 300, vì attribution chỉ chia doanh thu chứ không tạo thêm.

Data-driven: để dữ liệu quyết định trọng số

Data-driven attribution không dùng tỷ lệ cố định. Thuật toán so sánh rất nhiều hành trình có chuyển đổi và không chuyển đổi để ước lượng mỗi điểm chạm làm tăng khả năng chuyển đổi bao nhiêu. Nghe hấp dẫn, nhưng có hai điều kiện:

  • Đủ dữ liệu: cần nhiều chuyển đổi. Một công ty B2B chốt vài chục deal mỗi năm thường không đủ để mô hình ổn định.
  • Thấy được hành trình: thuật toán chỉ biết những điểm chạm mà công cụ ghi lại được. Cuộc gọi của sales, buổi gặp ở hội chợ hay lời giới thiệu của đối tác thường nằm ngoài tầm nhìn của công cụ quảng cáo.

Góc martech

GA4 dùng data-driven làm mô hình phân bổ mặc định cho báo cáo chuyển đổi, bên cạnh tùy chọn last click. Các mô hình first click, linear, time decay và position-based đã bị Google gỡ khỏi GA4 và Google Ads từ năm 2023. Vì vậy nếu muốn so sánh các mô hình dựa trên quy tắc, bạn thường phải tính trên dữ liệu điểm chạm lưu trong CRM hoặc bảng tính. Tên menu và tùy chọn có thể khác tùy phiên bản, hãy kiểm tra trong phần cài đặt attribution của tài khoản bạn. Lưu ý thêm: GA4 đo key event trên website, không biết deal nào thắng trên CRM.

Cùng ôn lại

  • Attribution là quy ước chia công lao, mỗi mô hình trả lời một câu hỏi khác nhau.
  • First-touch đo kênh mở cửa, last-touch đo kênh chốt, linear chia đều, time-decay ưu tiên điểm gần chuyển đổi.
  • Position-based thường chia 40/20/40 cho điểm đầu, giữa và cuối; W-shaped thêm mốc tạo lead.
  • Data-driven cần nhiều chuyển đổi và chỉ thấy những điểm chạm công cụ ghi được.

Bài tiếp theo xem vì sao các mô hình này gặp khó trong B2B, khi hành trình dài hàng tháng và có cả một nhóm người cùng quyết định.

Kiểm tra kiến thức

Trả lời đúng ngay lần đầu được 100 điểm mỗi câu, lần thứ hai 50, từ lần thứ ba 25.

Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.

  1. Một deal 300 triệu đồng đi qua 4 điểm chạm: quảng cáo Facebook, webinar, email, rồi tìm Google và đăng ký demo. Theo mô hình position-based 40/20/40, quảng cáo Facebook được ghi nhận bao nhiêu?

  2. Anh Phong muốn biết kênh nào giỏi “mở cửa”, đưa công ty mới biết đến thương hiệu. Mô hình nào trả lời trực tiếp câu hỏi này?

  3. Điều kiện quan trọng để dùng được mô hình data-driven là gì?