Unit 3/3 · ~13 phút · +300 điểm
Những câu hỏi khi review một deal
Mục tiêu học tập
Sau khi hoàn thành bài này, bạn có thể:
- Liệt kê các nhóm câu hỏi giúp đào sâu một deal khi review
- Phân biệt câu hỏi dẫn tới bằng chứng với câu hỏi chỉ dẫn tới sự trấn an
- Áp dụng quy tắc không đào sâu một vấn đề quá ba câu hỏi liên tiếp
Chị Vân hỏi: “Deal Công ty Cơ khí Thành Công sao rồi em?” Em Quỳnh đáp: “Dạ ổn chị, khách đang xem xét.” Chị Vân gật đầu rồi chuyển sang deal tiếp theo. Cả hai đều thấy buổi họp trôi qua êm. Hai tuần sau, deal vẫn đứng yên, và chị mới nhận ra mình chưa hề biết “xem xét” nghĩa là gì.
Khám bệnh cũng vậy. Bác sĩ hỏi “anh thấy khỏe không?” chỉ ra được ít thông tin. Bác sĩ hỏi “đau ở đâu, từ bao giờ, đau khi nào” mới tìm ra bệnh. Review deal cần những câu hỏi thuộc loại thứ hai.
Câu hỏi nào cũng có một mục đích
Sáu nhóm câu hỏi dưới đây lấy ý từ cách anh Nam Nguyễn, người sáng lập OplaCRM, hệ thống hóa các câu hỏi dành cho khách hàng. Ở đây mình mượn lại để bạn hỏi sales trong buổi review. Bạn sẽ thấy chúng hợp với việc đào sâu một deal.
| Nhóm câu hỏi | Ví dụ khi review deal | Giúp bạn biết |
|---|---|---|
| Cơ bản (ai, cái gì, khi nào) | “Ai là người ký? Ngân sách dự kiến ở mức nào?” | Dữ kiện nền, còn thiếu gì |
| Tác động | “Nếu khách không đổi hệ thống trong quý này, họ mất gì?” | Nỗi đau có đủ lớn để khách hành động không |
| Đánh đổi | “Nếu phải chọn một trong ba yếu tố, khách sẽ ưu tiên gì?” | Thứ khách thật sự coi trọng |
| Tương lai | “Khách hình dung họ sẽ làm việc khác đi ra sao sau khi dùng giải pháp?” | Sales có hiểu tầm nhìn của khách không |
| Số liệu | “Khách đang mất bao nhiêu giờ mỗi tuần cho việc này?” | Có cơ sở để nói chuyện giá trị chưa |
| Làm rõ | “Em nói thêm giúp anh chỗ này được không?” | Phần sales chưa nói rõ |
Đừng cố hỏi hết cả sáu nhóm cho mỗi deal. Chọn nhóm phù hợp với điều bạn còn mơ hồ. Chặng 3 đã giới thiệu BANT và MEDDIC rút gọn: đó cũng là các danh sách để nhớ mình còn thiếu thông tin gì.
Hỏi để lấy bằng chứng, đừng hỏi để được trấn an
| Cách làm sai | Cách làm đúng |
|---|---|
| “Em thấy deal này chắc không?” “Chắc anh.” (Cả hai đều yên tâm, không ai biết thêm gì.) | “Lần gần nhất anh giám đốc nói gì về ngân sách? Ai khác phải duyệt? Bước tiếp theo đã hẹn ngày nào?” (Sales phải kể sự việc.) |
Câu hỏi bên trái xin một lời trấn an, và sales luôn sẵn sàng cho. Câu hỏi bên phải xin sự việc. Nếu em Quỳnh chưa gặp người ký, bạn sẽ biết ngay mà không cần chất vấn ai.
Đừng quá ba câu một chuyện
Trong tip của mình về câu hỏi, anh Nam có một lưu ý nhỏ mà bạn có thể mang vào phòng họp: đừng đào sâu một vấn đề quá ba câu hỏi, vì người nghe sẽ thấy bị khoan quá sâu. Anh cũng nhắc là nhóm câu hỏi cơ bản chỉ nên chiếm tối đa một nửa cuộc trò chuyện, phần còn lại nên pha các kiểu câu hỏi mở.
Từ kinh nghiệm của Nam Nguyễn
Anh Nam nhắc cần chuẩn bị cho các tình huống người được hỏi trả lời sai, không trả lời, tránh trả lời hoặc hỏi ngược lại. Trong review, bạn sẽ gặp đủ cả bốn. Khi nghe một câu trả lời né tránh, đừng vội đọc nó là nói dối. Đó thường là dấu hiệu sales chưa có thông tin, và việc bạn cần làm là giúp họ biết cách đi lấy.
Anh cũng gợi ý hai cách luyện: tập đóng vai và nghe người cấp trên nói chuyện với khách để học câu hỏi hay. Với bạn, điều đó có nghĩa là thỉnh thoảng đi cùng sales vào một cuộc gặp, hoặc nghe lại ghi âm (bạn đã học ở chủ đề coaching qua ghi âm), rồi mang các câu hỏi đó vào buổi review sau.
Một deal, bốn phút
Với deal lớn, bạn có thể làm theo trình tự sau, tổng cộng khoảng bốn phút:
- Một câu hỏi dữ kiện: “Ai ký, ngân sách bao nhiêu?”
- Một câu hỏi bằng chứng: “Lần gần nhất khách nói gì?”
- Một câu hỏi đánh đổi hoặc tác động: “Nếu khách không làm gì thì sao?”
- Một câu hỏi hỗ trợ: “Em cần anh hoặc ai giúp gì để bước tiếp theo xảy ra?”
Câu cuối quan trọng nhất. Review chỉ có ích nếu sales rời phòng với một việc cụ thể và một người sẵn sàng hỗ trợ.
Cùng ôn lại
- Hỏi “ổn không” chỉ thu về lời trấn an. Hỏi về sự việc, người và ngày mới thu về thông tin.
- Chọn nhóm câu hỏi theo phần bạn còn mơ hồ: tác động, đánh đổi, số liệu hay làm rõ.
- Không đào sâu một chuyện quá khoảng ba câu, chốt điều đã rõ và giao việc.
- Kết thúc bằng câu hỏi hỗ trợ để mỗi deal có một bước đi tiếp.
Với chủ đề này, bạn đã có đủ ba công cụ: 1:1, review pipeline và bộ câu hỏi. Chủ đề tiếp theo chuyển sang chuyện đầu vào của đội: tuyển và đào tạo người mới.
Kiểm tra kiến thức
Bạn đang học với tư cách khách: quiz vẫn chấm nhưng điểm không được lưu. Đăng nhập hoặc tạo tài khoản để tích điểm và nhận huy hiệu.
Em Tín nói deal với Công ty Cơ khí Thành Công “chắc rồi anh”. Câu hỏi nào của trưởng nhóm sẽ khám ra thông tin thật nhất?
Trong buổi review, chị Vân đã hỏi liên tiếp bốn câu về đúng một chuyện: vì sao khách chưa trả lời báo giá. Em Quỳnh bắt đầu ngập ngừng, trả lời cho xong. Chị Vân nên làm gì?
Anh Bảo muốn kiểm tra xem em Long có thật sự nói chuyện được với người quyết định của một deal phần mềm quản lý kho hay không. Câu nào thuộc nhóm câu hỏi về bằng chứng tốt nhất?